TuyetNhien.comTuyệt Nhiên
Nuôi dạy con nhỏ

Ông bà và bố mẹ dạy con hai kiểu: những điều không nên làm khi ba thế hệ ở chung

Cãi nhau về cách dạy trước mặt cháu, lén phá luật của nhau, nhờ ông bà trông rồi chê: những điều đừng làm khi ba thế hệ cùng nuôi một đứa trẻ.

An elderly grandfather seen from behind walking slowly with a small grandchild along a sunny courtyard path, a young mother following a few steps behind, bright overcast light

Khi ông bà và bố mẹ dạy cháu hai kiểu, ba điều tuyệt nhiên không nên làm là: tranh cãi về cách dạy ngay trước mặt đứa trẻ; lén phá luật của nhau sau lưng, người này cấm thì người kia cho; và nhờ ông bà trông cháu cả ngày rồi về chỉ trích từng việc ông bà làm. Đứa trẻ nhanh chóng học cách đi tìm người dễ nhất, còn cả nhà thì mệt mỏi với nhau.

Chuyện này hỏng không phải vì ai sai. Ông bà nuôi con theo kinh nghiệm cả một đời, bố mẹ dạy con theo những gì đọc được, nghe được hôm nay, và ai cũng thương đứa trẻ. Cái khó là nể nang, ngại va chạm, cộng với mệt mỏi hằng ngày. Bài này đi qua bốn nhóm điều cấm: lời nói trước mặt cháu, luật lệ trong nhà, chuyện nhờ vả, và cách nói chuyện giữa người lớn với nhau. Bài không bàn chia tài sản hay chuyện ở riêng ở chung.

Mâu thuẫn dạy cháu thường bắt đầu từ đâu

Những điểm va nhau hay gặp nhất rất đời thường: ông bà đút rong còn bố mẹ muốn con ngồi ghế ăn; ông bà cho xem điện thoại cho cháu ngoan còn bố mẹ hạn chế màn hình; ông bà cho kẹo, bánh khi cháu khóc; ông bà mặc ấm quá, bố mẹ thấy con nóng; ông bà quen doạ cháu cho nhanh, bố mẹ không muốn doạ.

Ở đa số nhà, ông bà đang trông cháu cả ngày khi bố mẹ đi làm. Bố mẹ biết ơn, nhưng cũng thấy những điều mình muốn giữ bị bỏ qua. Ông bà thì thấy mình vất vả trông cháu mà con cái còn chê. Mỗi bên đều có lý, và chỉ cần một câu nói nặng là mọi thứ tích tụ bung ra.

Điểm không quay lại được là khi chuyện dạy cháu biến thành chuyện ai đúng ai sai giữa người lớn, nói ra những lời làm tổn thương nhau, nhất là giữa con dâu, con rể với bố mẹ bên kia. Lúc đó đứa trẻ thành sợi dây bị kéo về hai phía.

Trước mặt cháu: những lời và việc tuyệt nhiên đừng làm

Đừng tranh cãi về cách dạy ngay trước mặt đứa trẻ. Thấy ông bà cho cháu ăn kẹo, bố mẹ phản ứng ngay vì sợ để lâu thành nếp. Đứa trẻ đứng giữa, nghe người lớn to tiếng vì mình, vừa sợ vừa học được rằng mình có thể khiến người lớn chống nhau. Thay vào đó, lúc đó chỉ nói nhẹ "Con cảm ơn bà, để con xem", và để dành chuyện góp ý tới khi cháu ngủ.

Đừng nói xấu ông bà, hay ông bà nói xấu bố mẹ, với đứa trẻ. Câu "Bà chiều con hư rồi" hay "Mẹ con khó tính lắm, ở với bà sướng hơn" nghe như đùa, nhưng trẻ nhỏ nhớ rất lâu và kể lại nguyên văn đúng lúc không nên kể. Thay vào đó, nói với đứa trẻ về luật chứ không nói về người: "Ở nhà mình, ăn xong mới được ăn bánh."

Đừng bắt đứa trẻ chọn phe. "Con thương bà hay thương mẹ hơn", "Con muốn ở với ai" là câu nhiều người lớn hỏi cho vui. Một đứa trẻ bị đặt vào thế phải chọn sẽ lúng túng và học cách nói điều người trước mặt muốn nghe. Thay vào đó, đừng hỏi những câu so đo tình thương; nói thẳng với cháu rằng ai trong nhà cũng thương con.

Luật lệ trong nhà: những việc đừng làm sau lưng nhau

Đừng lén phá luật của nhau: người này cấm thì người kia cho. Bố mẹ cấm điện thoại trong bữa, ông bà thương cháu khóc nên mở cho xem, hoặc ngược lại. Đứa trẻ học rất nhanh rằng muốn gì thì tìm đúng người. Luật nào cũng mất hiệu lực, và người giữ luật thành người xấu. Thay vào đó, cả nhà ngồi lại thống nhất vài luật lớn, chỉ vài điều thôi, và ai cũng giữ kể cả khi người kia vắng mặt.

Đừng ôm đồm quá nhiều luật rồi bắt ông bà giữ hết. Bố mẹ đọc nhiều, muốn áp dụng mọi điều cùng lúc, đưa cho ông bà một danh sách dài. Ông bà thấy bị chỉ đạo trong chính việc mình đã làm cả đời, và không thể nhớ hết. Thay vào đó, chọn ba bốn điều quan trọng nhất với sức khoẻ và an toàn của cháu, nhường ông bà những chuyện nhỏ như hát bài gì, chơi trò gì, mặc áo màu gì.

Đừng đổi luật liên tục mà không báo cho ông bà. Tuần này bố mẹ cho con xem hoạt hình, tuần sau đọc được bài khác lại cấm, ông bà không theo kịp và bị trách là "không nghe lời". Thay vào đó, khi đổi điều gì, báo trước, nói lý do ngắn gọn, và cho ông bà thời gian quen.

Chuyện nhờ vả và cách nói giữa người lớn

Đừng nhờ ông bà trông cháu cả ngày rồi về chỉ trích từng việc. Bố mẹ đi làm cả ngày, về thấy con ăn kẹo, mặc áo không đúng ý, xem ti vi, liền góp ý hết. Ông bà đã mệt, nghe thêm lời chê thì tủi. Thay vào đó, mỗi ngày bắt đầu bằng lời cảm ơn, chỉ góp ý điều thật sự quan trọng, và góp ý vào lúc yên tĩnh chứ không phải ngay khi vừa bước vào cửa.

Đừng để con dâu, con rể một mình đi nói chuyện với bố mẹ bên kia. Chuyện góp ý với ông bà nội để con dâu nói, ông bà ngoại để con rể nói, rất dễ thành chuyện "người ngoài dạy người trong nhà". Thay vào đó, ai là con ruột thì người đó nói với bố mẹ mình, người kia ngồi cùng và ủng hộ.

Đừng mở đầu bằng "bây giờ khác rồi, ngày xưa ông bà sai". Nói vậy là phủ nhận cả quá trình ông bà nuôi chính mình lớn lên. Ông bà sẽ phản ứng với câu chê, chứ không nghe phần nội dung. Thay vào đó, mở đầu bằng điều chung: "Con biết ông bà thương cháu nhất. Con muốn cháu ngồi một chỗ ăn cho đỡ sặc, ông bà giúp con giữ việc này nhé."

Đừng giải quyết bằng cách giận, im lặng hay rút cháu đi đột ngột. Đang bực, bố mẹ tuyên bố từ mai gửi con đi nhà trẻ, không nhờ ông bà nữa. Đứa trẻ mất người chăm thân thiết nhất trong một ngày, ông bà buồn, và bố mẹ thì vẫn chưa có ai trông. Thay vào đó, nếu thật sự cần đổi cách trông cháu, bàn với ông bà, có lộ trình, và để cháu vẫn được gặp ông bà thường xuyên.

Tự soát khi ba thế hệ cùng nuôi cháu

Mỗi khi thấy căng thẳng trong nhà về chuyện dạy cháu, hãy chắc mình KHÔNG đang ở các ô bên trái:

ĐừngHậu quả hay gặpThay vào đó
Cãi về cách dạy trước mặt cháuCháu sợ, học cách chia rẽNói lúc cháu ngủ
Nói xấu nhau với cháuCháu kể lại sai lúcNói về luật, không nói về người
Bắt cháu chọn pheCháu nói điều người lớn muốn ngheKhông hỏi câu so đo tình thương
Lén phá luật của nhauCháu tìm người dễ nhấtThống nhất vài luật lớn
Áp quá nhiều luậtÔng bà thấy bị chỉ đạoBa bốn điều, nhường chuyện nhỏ
Đổi luật không báoÔng bà bị trách oanBáo trước, nói lý do
Về nhà là chêÔng bà tủiCảm ơn trước, góp ý điều quan trọng
Để dâu, rể đi nói một mìnhThành chuyện người ngoàiCon ruột nói, người kia ủng hộ
Mở đầu bằng ông bà saiÔng bà phản ứng với câu chêMở bằng điều chung
Rút cháu đi khi đang giậnCháu mất người chăm thânBàn bạc, có lộ trình

Bảng này dùng cho cả hai phía. Ông bà đọc cũng thấy những điều mình nên tránh với con cái, chứ không chỉ bố mẹ phải nhịn.

Khi mâu thuẫn đã nổ ra thì gỡ thế nào

Nếu đã có một trận cãi nhau về chuyện dạy cháu, đặc biệt trước mặt đứa trẻ, gỡ theo thứ tự:

  1. Nói với đứa trẻ trước: "Hôm qua bố mẹ và bà nói to với nhau, cả nhà đã nói chuyện lại rồi. Không phải lỗi của con, ai cũng thương con."
  2. Người lớn chủ động xin lỗi về lời nói nặng, tách khỏi chuyện ai đúng ai sai về cách dạy. Xin lỗi lời nói không có nghĩa là bỏ điều mình muốn giữ.
  3. Hẹn một buổi riêng, lúc không có cháu, không đang mệt, để bàn đúng một hai điều đang va nhau nhất. Đừng mang hết tồn đọng ra một lần.
  4. Nếu có điều liên quan tới sức khoẻ của cháu mà hai bên hiểu khác nhau, cùng nhau đi hỏi bác sĩ trong lần khám tới, để lời khuyên đến từ người thứ ba.
  5. Nếu mâu thuẫn kéo dài, ảnh hưởng tới vợ chồng và cả nhà, có thể tìm tới tư vấn gia đình. Đó không phải chuyện xấu hổ, mà là cách giữ cho cả ba thế hệ.

Mục tiêu không phải để ông bà làm giống hệt bố mẹ. Mục tiêu là đứa trẻ thấy người lớn trong nhà tôn trọng nhau, kể cả khi không giống nhau.

Những điều tưởng cấm mà thật ra không sao

Ông bà có cách dạy riêng ở những chuyện nhỏ: hát ru bài cũ, kể chuyện ngày xưa, cho cháu phụ nhặt rau, tưới cây. Những điều đó làm đứa trẻ có thêm một thế giới mà bố mẹ không có thời gian mang lại. Không cần sửa cho giống cách của bố mẹ.

Cháu được ông bà nuông chiều hơn một chút: một cái kẹo cuối tuần, đi ngủ muộn hơn khi ngủ lại nhà ông bà, không phải là thảm hoạ. Trẻ nhỏ phân biệt được "ở nhà bà khác ở nhà mình" khá tốt, miễn những luật lớn về an toàn và sức khoẻ được giữ ở cả hai nơi.

Bố mẹ và ông bà bất đồng: bất đồng là chuyện bình thường giữa hai thế hệ. Điều quan trọng là bất đồng được bàn ở chỗ riêng, bằng giọng tôn trọng, và khi đã thống nhất thì cả nhà cùng giữ. Đứa trẻ lớn lên trong một nhà như vậy còn học được cách người lớn giải quyết khác biệt.

Câu hỏi thường gặp

Ông bà chiều cháu quá thì có nên nói thẳng không?

Nên nói, nhưng chọn lúc riêng, người con ruột nói, mở đầu bằng lời cảm ơn và chỉ nói một hai điều quan trọng nhất về sức khoẻ, an toàn, thay vì kể mọi việc.

Ông bà và bố mẹ dạy khác nhau có làm trẻ rối không?

Trẻ nhỏ thích nghi khá tốt với việc mỗi người một kiểu ở những chuyện nhỏ. Cái làm trẻ rối là luật lớn bị phá sau lưng nhau, và người lớn tranh cãi trước mặt cháu.

Có nên để ông bà tự quyết hoàn toàn khi trông cháu?

Nhường ông bà những chuyện nhỏ hằng ngày, còn những luật lớn liên quan sức khoẻ, an toàn, màn hình thì cả nhà thống nhất trước và ai cũng giữ.

Con dâu có nên góp ý với bố mẹ chồng về cách trông cháu?

Nên để chồng là người nói chính với bố mẹ mình, vợ ngồi cùng. Cách đó tránh được cảm giác người ngoài dạy người trong nhà, và lời góp ý dễ được nghe hơn.

Ông bà hay cho cháu dùng thuốc theo kinh nghiệm thì làm sao?

Thống nhất rằng cháu chỉ dùng thuốc khi bác sĩ đã khám và chỉ định, và người trông luôn báo bố mẹ trước. Cùng ông bà đi khám cho cháu một lần để nghe trực tiếp.

Khi nào nên thôi nhờ ông bà trông cháu?

Khi sức khoẻ ông bà không còn đáp ứng, hoặc mâu thuẫn ảnh hưởng tới cả nhà dù đã nói chuyện nhiều lần. Đổi cách trông nên bàn bạc, có lộ trình, và cháu vẫn gặp ông bà thường xuyên.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138