Ngày đầu đưa con đi nhà trẻ, ba điều tuyệt nhiên không nên làm là: lén bỏ về khi con đang mải chơi; hứa "mẹ quay lại ngay" rồi tới chiều mới đón; và đứng nán ngoài cổng, ngoài cửa sổ, khóc theo con. Ba việc đó làm cơn khóc của ngày đầu kéo sang cả tuần, cả tháng.
Bố mẹ làm vậy vì thương: không chịu nổi cảnh con gào, muốn con bớt khổ ngay lúc đó, và chính mình cũng đang lo. Nhưng đứa trẻ nhỏ đọc tình huống qua người lớn: nếu người lớn lén lút, hứa không thật, hay hoảng hốt, con kết luận rằng lớp học là chỗ đáng sợ. Bài này đi theo bốn chặng: mấy ngày trước khi đi, buổi sáng ở cổng, lúc đón về, và tuần đầu. Mỗi điều cấm có lý do, hậu quả hay gặp và việc làm thay.
Ngày đầu đi lớp thường diễn ra ra sao
Thường gặp nhất là trẻ từ khoảng mười tám tháng tới ba tuổi lần đầu rời nhà. Buổi sáng đầu tiên con hào hứng với đồ chơi mới, tới lúc bố mẹ quay lưng thì vỡ oà. Có trẻ khóc ngay ở cổng, có trẻ ngày đầu vui vẻ rồi tới ngày thứ ba mới khóc, khi đã hiểu rằng đây không phải chuyến chơi một lần.
Khóc khi chia tay là phản ứng thường gặp, không có nghĩa con không hợp lớp hay cô không tốt. Thời gian quen lớp mỗi đứa một khác, có đứa vài ngày, có đứa vài tuần.
Điểm không quay lại được không nằm ở buổi đầu, mà ở nếp chia tay bố mẹ tạo ra trong tuần đầu. Một khi con đã quen rằng bố mẹ có thể biến mất bất cứ lúc nào, con sẽ bám chặt hơn mỗi sáng, và nếp đó gỡ mất rất lâu.
Mấy ngày trước khi đi: những việc đừng làm
Đừng giấu con chuyện sắp đi lớp tới sáng hôm đó. Bố mẹ sợ nói trước con sẽ lo, nên sáng hôm đó mới bế đi. Con bước vào một nơi hoàn toàn lạ không hề được chuẩn bị. Thay vào đó, nói trước vài ngày bằng câu ngắn, đọc cho con truyện về em bé đi nhà trẻ, đi ngang qua trường cho con nhìn sân chơi, và nếu trường cho phép thì đưa con vào chơi thử một buổi có bố mẹ.
Đừng dùng lớp học để doạ con. "Không ngoan là gửi đi nhà trẻ cho cô phạt" là câu nhiều nhà vẫn nói lúc con nghịch. Tới khi đi lớp thật, con mang theo ý nghĩ mình đang bị phạt. Thay vào đó, nói về lớp như một nơi có bạn, có đồ chơi, có cô hát: "Ở lớp có cầu trượt, trưa con ngủ cùng các bạn."
Đừng đổi nhiều thứ cùng một lúc với ngày đầu đi lớp. Cai sữa đêm, chuyển sang ngủ giường riêng, bỏ ti giả, đón em bé, chuyển nhà, rồi đi lớp, tất cả trong một tháng. Con chịu quá nhiều thay đổi, và đi lớp thành giọt nước tràn ly. Thay vào đó, nếu được, giữ những thứ khác ổn định trong mấy tuần đầu đi lớp, các thay đổi khác dời sang sau.
Buổi sáng ở cổng: những việc tuyệt nhiên đừng làm
Đừng lén bỏ về khi con đang mải chơi. Đây là cách nhiều người được khuyên: chờ con quay đi là chuồn, cho con khỏi khóc. Con quay lại không thấy bố mẹ đâu, hoảng hơn gấp nhiều lần, và từ hôm sau sẽ không rời mắt khỏi bố mẹ. Thay vào đó, luôn chào tạm biệt rõ ràng, kể cả khi biết con sẽ khóc: "Mẹ đi làm đây. Ngủ trưa dậy, ăn chiều xong là mẹ đón."
Đừng hứa "mẹ ra đây một chút rồi vào ngay". Câu hứa nói ra cho con buông tay. Nhưng tới chiều mới quay lại, con học rằng lời bố mẹ không giữ được. Thay vào đó, hứa điều mình làm được và mốc thời gian con hiểu được: không nói giờ đồng hồ, mà nói theo nếp ở lớp như "sau giờ ăn chiều".
Đừng kéo dài màn chia tay. Bố mẹ dỗ thêm năm phút, rồi mười phút, ôm thêm lần nữa, quay lại khi con gọi. Mỗi lần quay lại là thêm một lần chia tay, con khóc to hơn. Thay vào đó, giữ một nghi thức ngắn và giống nhau mỗi sáng: ôm, hôn, một câu chào quen, trao con cho cô, rồi đi.
Đừng khóc theo hay đứng nán ngoài cửa sổ nhìn vào. Rất nhiều bố mẹ đứng ngoài cổng, áp mặt vào cửa sổ, rơm rớm. Con nhìn thấy, hiểu rằng có điều gì đó đáng sợ ở đây, và cô giáo khó dỗ con hơn. Thay vào đó, nếu cần biết con thế nào, nhắn hỏi cô sau khoảng nửa tiếng; giữ nét mặt bình thản khi chào, khóc thì để lúc ra tới xe.
Lúc đón và tuần đầu: những việc đừng làm
Đừng đón con muộn nhất lớp trong tuần đầu. Đón muộn vì công việc là chuyện thường, nhưng trong tuần đầu, nhìn từng bạn được đón còn mình ở lại là trải nghiệm rất khó với một đứa trẻ mới. Thay vào đó, nếu được, tuần đầu đón sớm hơn, có ngày đón sau giờ ngủ trưa, rồi dần kéo dài theo nếp của lớp.
Đừng tra hỏi con dồn dập về lớp ngay khi đón. "Hôm nay có khóc không, cô có mắng không, bạn có đánh không" làm con thấy lớp học là chỗ có chuyện. Thay vào đó, ôm con, đưa nước, và hỏi một câu mở: "Hôm nay con chơi gì vui?" rồi để con kể theo ý con.
Đừng cho con nghỉ ở nhà mỗi khi con khóc sáng hôm đó. Thương con, sáng nào con khóc thì cho ở nhà, thế là tuần đầu chỉ đi được một hai ngày. Mỗi lần nghỉ là một lần làm lại từ đầu. Thay vào đó, giữ đều đặn trong mấy tuần đầu, trừ khi con ốm; nếu con có sốt, nôn, mệt hay dấu hiệu bệnh thì ở nhà và hỏi bác sĩ khi cần.
Bảng tóm tắt: ngày đầu đi lớp, đừng và thay vào đó
Để bảng này trên điện thoại, đọc lại vào tối hôm trước mỗi ngày trong tuần đầu.
| Đừng | Hậu quả hay gặp | Thay vào đó |
|---|---|---|
| Giấu tới sáng hôm đó | Con vào nơi lạ không chuẩn bị | Nói trước, đọc truyện, đi ngang trường |
| Doạ gửi đi nhà trẻ | Con nghĩ mình bị phạt | Nói về lớp như nơi có bạn, có đồ chơi |
| Đổi nhiều thứ cùng lúc | Con quá tải | Giữ nếp khác ổn định vài tuần |
| Lén bỏ về | Con hoảng, bám chặt từ hôm sau | Chào tạm biệt rõ ràng |
| Hứa quay lại ngay | Con không tin lời bố mẹ | Hứa theo mốc của lớp |
| Kéo dài màn chia tay | Khóc to hơn mỗi lần quay lại | Một nghi thức ngắn, giống nhau |
| Khóc theo, đứng ngoài cửa sổ | Con nghĩ có điều đáng sợ | Bình thản, nhắn hỏi cô sau |
| Đón muộn nhất lớp | Con thấy bị bỏ lại | Tuần đầu đón sớm, kéo dài dần |
| Tra hỏi dồn dập | Lớp thành chỗ có chuyện | Một câu hỏi mở |
| Cho nghỉ mỗi khi khóc | Mỗi lần nghỉ là làm lại từ đầu | Đi đều, chỉ nghỉ khi ốm |
Bố và mẹ, ông bà, ai đưa đón cũng cần làm giống nhau. Một người lén về, một người chào đàng hoàng, con sẽ không biết tin ai.
Lỡ làm rồi hoặc con khóc mãi không dứt
Nếu tuần đầu đã lỡ lén về, đã hứa hão, hoặc con khóc kéo dài, gỡ theo thứ tự:
- Từ sáng mai bắt đầu chào tạm biệt rõ ràng, kể cả khi con khóc to hơn mấy hôm đầu. Đó là giá phải trả để con tin lại.
- Nói chuyện với cô giáo: con thích gì, sợ gì, ở nhà dỗ con thế nào, để cô có cách tiếp cận giống nhà.
- Mang theo một món đồ quen từ nhà nếu lớp cho phép, như chiếc khăn nhỏ hay con thú bông, để con có thứ để ôm.
- Ghi lại mỗi ngày con khóc bao lâu sau khi bố mẹ đi, theo lời cô. Thường thời gian ngắn dần; nếu không ngắn đi sau vài tuần thì cùng cô và nhà trường tìm nguyên nhân.
- Nếu con có biểu hiện lạ kéo dài như mất ngủ, bỏ ăn, sụt cân, hoảng sợ khi nhắc tới lớp, hỏi bác sĩ nhi hoặc chuyên gia tâm lý trẻ em.
Đôi khi lớp thật sự không hợp với con. Đổi lớp là một lựa chọn, nhưng nên đổi sau khi đã giữ đều đặn đủ lâu và đã nói chuyện với cô, không đổi chỉ vì vài buổi sáng khóc.
Những lời khuyên truyền miệng không hẳn đúng
"Cứ để con khóc cho quen, đừng nói gì": để con khóc lúc chia tay là bình thường, nhưng không nói gì thì khác. Con vẫn cần được nghe một lời chào và một lời hứa đón, nói bằng giọng bình tĩnh. Im lặng quay đi gần giống với lén về.
"Đi lớp sớm thì con mau lớn": tuổi bắt đầu đi lớp phụ thuộc vào hoàn cảnh mỗi nhà, không có mốc đúng cho mọi đứa trẻ. Điều quan trọng hơn là con được chuẩn bị, nếp ở nhà ổn định và lớp có người chăm con tử tế.
"Con khóc nhiều là lớp không tốt, đổi ngay": khóc mấy ngày đầu gần như đứa trẻ nào cũng có. Đáng cân nhắc đổi lớp khi đã đi đều đặn vài tuần mà con vẫn sợ hãi, sụt cân, hoặc khi bố mẹ thấy cách chăm ở lớp không ổn qua những gì quan sát được và nói chuyện với cô.
"Mua quà mỗi chiều để con chịu đi học": quà thỉnh thoảng không sao, nhưng thành lệ thì con đi học để đổi quà, và sáng nào không hứa quà là khóc. Thay vào đó, giữ một niềm vui nhỏ không tốn tiền sau giờ đón, như đi bộ về qua công viên hay cùng nấu bữa tối.
Câu hỏi thường gặp
Con khóc khi đi nhà trẻ bao lâu thì hết?
Mỗi trẻ một khác, có trẻ vài ngày, có trẻ vài tuần. Điều đáng chú ý là thời gian khóc sau khi bố mẹ đi có ngắn dần không, hơn là con có khóc lúc chia tay hay không.
Có nên lén về khi con đang chơi để con khỏi khóc?
Không nên. Lén về làm con hoảng hơn khi phát hiện, và từ hôm sau con sẽ bám chặt hơn. Chào tạm biệt rõ ràng dù con khóc vẫn giúp con quen nhanh hơn.
Ngày đầu có nên ở lại lớp cùng con không?
Nếu trường cho phép, ở cùng một buổi ngắn trong những ngày làm quen là tốt. Khi đã vào học chính thức thì giữ nghi thức chia tay ngắn, không ở nán.
Con không chịu ăn, không ngủ trưa ở lớp thì sao?
Mấy ngày đầu thường gặp. Kể với cô nếp ăn ngủ ở nhà, đón con sớm hơn trong tuần đầu. Nếu kéo dài kèm sụt cân, mệt mỏi thì hỏi bác sĩ.
Con khóc đòi nghỉ học có nên chiều không?
Nên giữ đều đặn, chỉ cho nghỉ khi con ốm. Nghỉ ngắt quãng làm con phải làm quen lại từ đầu mỗi lần, và học được rằng khóc đủ to là được ở nhà.
Có nên hỏi con xem cô có mắng không?
Hỏi câu mở như "Hôm nay con chơi gì" sẽ được nghe nhiều hơn. Nếu có điều đáng lo, quan sát thêm và nói chuyện thẳng với cô và nhà trường.