TuyetNhien.comTuyệt Nhiên
Nuôi dạy con nhỏ

Những điều không nên làm khi con ốm vặt: thuốc cũ, mẹo truyền miệng và cố đi học

Dùng lại thuốc của lần ốm trước, làm theo mẹo truyền miệng, ủ kín, cố đưa con đi học: những điều đừng làm khi con ho, sổ mũi, và khi nào cần đi khám.

A mother in profile turned away sitting on the floor reading a picture book to a sleepy toddler wrapped in a light blanket on a sofa, bright overcast window light

Khi con ốm vặt ở nhà như ho, sổ mũi, hơi sốt, đi ngoài vài lần, ba điều tuyệt nhiên không nên làm là: lấy thuốc còn dư của lần ốm trước hoặc của anh chị ra cho con uống; làm theo mẹo truyền miệng mà không biết nó có hại hay không; và cố đưa con đi học, đi chơi trong khi con còn mệt. Ốm vặt thường tự qua, nhưng chính những việc làm vội của người lớn có thể biến nó thành chuyện phải đi viện.

Bố mẹ hay làm vậy vì không muốn nghỉ làm, vì nghĩ lần trước khỏi thì lần này cũng khỏi, vì người quen mách. Bài này không chẩn đoán, không nói thuốc hay liều. Bài chỉ nói những thói quen hay gặp mà không nên làm, chia theo thuốc men, chăm sóc trong nhà, chuyện đi học, và dấu hiệu cần gặp bác sĩ. Khi con có dấu hiệu nặng như khó thở, li bì, co giật, tím tái, gọi 115 ngay.

Ốm vặt ở nhà thường diễn ra thế nào

Gần như đứa trẻ nào đi nhà trẻ cũng có những đợt ốm vặt, nhất là năm đầu đi lớp hay lúc giao mùa. Thường là sổ mũi, ho, có khi sốt nhẹ, quấy hơn, ăn ít hơn vài ngày. Bố mẹ đi làm, ông bà trông, ai cũng muốn con khỏi thật nhanh.

Cái khó là phân biệt lúc nào chỉ cần chăm ở nhà, lúc nào phải đi khám. Trong lúc chưa chắc, người lớn hay lấp khoảng trống bằng kinh nghiệm lần trước, bằng lời mách của hàng xóm, hay bằng những thứ có sẵn trong tủ. Nhà có nhiều người cùng chăm thì càng rối: mỗi người một ý, ông bà muốn làm theo cách xưa, bố mẹ muốn đi khám ngay, người giúp việc thì chờ ai đó quyết.

Một tình huống hay gặp: con ho đêm, sáng ra mẹ thấy lọ siro còn trong tủ từ đợt trước, cho con uống rồi đi làm, trưa bà lại cho uống thêm vì không biết mẹ đã cho. Không ai làm gì sai vì ác ý, chỉ vì không ai nói với ai.

Điểm không quay lại được trong chuyện này là một liều thuốc sai cho trẻ nhỏ, hoặc một dấu hiệu nặng bị bỏ qua vì "chắc chỉ ốm vặt". Cả hai đều không sửa được bằng cách chăm kỹ hơn vào hôm sau.

Thuốc men: những việc tuyệt nhiên đừng làm

Đừng dùng lại thuốc còn dư của lần ốm trước, hoặc thuốc của anh chị, người lớn. Lọ thuốc còn nửa, triệu chứng nhìn giống lần trước, người lớn nghĩ dùng tiếp cho đỡ phải đi khám. Nhưng lần này có thể là bệnh khác, cân nặng của con đã khác, và thuốc của người lớn hay của đứa lớn không dành cho đứa nhỏ. Thay vào đó, thuốc nào cũng chỉ dùng khi bác sĩ hoặc dược sĩ đã hỏi kỹ về con lần này; thuốc dư cất riêng, ghi rõ của ai, của lần nào.

Đừng tự mua thuốc theo lời mách hay theo bài viết trên mạng. Người quen kể con họ uống thứ này là khỏi, bài trên mạng liệt kê tên thuốc. Mỗi đứa trẻ khác nhau, mỗi lần ốm khác nhau, và người kể không biết con mình. Thay vào đó, nếu muốn hỏi, mang con tới cơ sở y tế hoặc hỏi dược sĩ, nói rõ tuổi, cân nặng, triệu chứng, và nói rõ con đang dùng gì khác.

Đừng để nhiều người trong nhà cùng cho con uống thuốc mà không ghi lại. Mẹ cho uống buổi sáng, bà không biết, trưa cho uống thêm. Trẻ nhỏ rất dễ bị dùng trùng. Thay vào đó, chỉ một người giữ việc cho thuốc, hoặc dán một tờ giấy cạnh tủ thuốc ghi giờ cho, ai cho, theo đúng hướng dẫn của bác sĩ.

Chăm trong nhà: những thói quen đừng giữ

Đừng ủ con quá kín, đóng hết cửa khi con sốt. Ông bà hay quấn chăn, đội mũ, đi tất, đóng kín cửa cho con "ra mồ hôi". Một đứa trẻ đang sốt mà bị ủ quá kín có thể nóng hơn và khó chịu hơn. Thay vào đó, mặc cho con quần áo thoáng, phòng thoáng khí, không để gió lùa thẳng vào người, và theo dõi con theo hướng dẫn của bác sĩ.

Đừng kiêng tắm, kiêng gió quá mức. Truyền miệng nói ốm không được tắm, không được ra khỏi phòng. Con bết mồ hôi, khó chịu, ngủ kém hơn. Thay vào đó, lau người hoặc tắm nhanh bằng nước ấm trong phòng kín gió, lau khô ngay; nếu không chắc con có nên tắm không, hỏi bác sĩ khi khám.

Đừng làm theo mẹo dân gian mà không biết nó có an toàn với trẻ nhỏ không. Đắp lá, xoa dầu nóng, cạo, chích, cho uống nước lạ: mỗi nhà một mẹo, người lớn làm theo vì thương và vì lo. Có những thứ vô hại, có những thứ gây bỏng da, ngộ độc ở trẻ nhỏ. Thay vào đó, trước khi làm bất cứ mẹo nào với con, hỏi bác sĩ; nếu ông bà muốn làm, nhờ ông bà chờ hỏi xong rồi hẵng làm.

Đừng ép con ăn đủ bữa khi đang ốm. Con ốm thường ăn ít, người lớn sợ mất sức nên ép. Ép trong lúc con mệt dễ làm con nôn, sợ ăn kéo dài cả sau khi khỏi. Thay vào đó, chia nhỏ bữa, ưu tiên cho con uống đủ nước theo lời dặn của bác sĩ, và để con ăn lại bình thường khi khoẻ.

Đi học, đi chơi và việc theo dõi

Đừng cố đưa con đi học khi con còn sốt, mệt hay đang ho nhiều. Bố mẹ không xin nghỉ được, nghĩ ở lớp có cô trông. Con mệt mà phải theo nếp lớp, lâu khỏi hơn, và có thể lây cho các bạn. Thay vào đó, sắp xếp sẵn một phương án dự phòng từ trước như ông bà, người thân, hoặc bố mẹ thay nhau nghỉ; hỏi nhà trường quy định khi nào con được quay lại lớp.

Đừng giấu cô giáo chuyện con vừa ốm hay đang dùng thuốc. Sợ con bị gửi về, bố mẹ không kể. Cô không biết để theo dõi, không biết khi nào cần gọi về nhà. Thay vào đó, báo cô con vừa ốm gì, đang ăn uống thế nào, và những dấu hiệu mà bác sĩ dặn cần gọi ngay cho bố mẹ.

Đừng chỉ dựa vào cảm giác "chắc không sao" khi con có dấu hiệu lạ. Trẻ ốm vặt nhiều lần, bố mẹ quen dần và dễ chủ quan. Thay vào đó, ghi lại nhiệt độ, số lần nôn, đi ngoài, đi tiểu, bú hay ăn uống thế nào; dấu hiệu khác hẳn mọi lần, hoặc ốm kéo dài hơn thường lệ, là lúc đưa con đi khám.

Khi nào cần đưa con đi khám hoặc gọi 115

Bài không thay được bác sĩ. Danh sách dưới chỉ là những dấu hiệu nhiều cơ sở y tế dặn cha mẹ không nên chờ ở nhà; khi không chắc, cứ đi khám.

  • Khó thở, thở nhanh, thở rít, rút lõm ngực, môi tím tái: gọi 115 ngay.
  • Li bì, khó đánh thức, lơ mơ, co giật: gọi 115 ngay.
  • Trẻ rất nhỏ, đặc biệt trẻ dưới vài tháng tuổi, có sốt: đưa đi khám sớm.
  • Sốt cao hoặc sốt kéo dài hơn vài ngày, hoặc sốt kèm phát ban.
  • Nôn nhiều, không uống được, đi tiểu ít hẳn, khóc không có nước mắt, môi khô.
  • Đi ngoài nhiều lần, có máu, hoặc kèm mệt lả.
  • Đau tai, chảy dịch tai, đau họng không nuốt được.
  • Con khác hẳn mọi lần ốm, hoặc bố mẹ có cảm giác có gì đó không ổn.

Cảm giác "có gì đó không ổn" của người ngày nào cũng chăm con là một lý do chính đáng để đi khám. Không ai trách bố mẹ đưa con đi khám mà hoá ra không sao.

Bảng tóm tắt: ốm vặt ở nhà, đừng và thay vào đó

Bảng dưới để cả nhà cùng nhìn, nhất là khi nhiều người cùng chăm con lúc ốm.

ĐừngHậu quả hay gặpThay vào đó
Dùng thuốc dư lần trướcSai thuốc, sai liềuChỉ dùng khi đã hỏi bác sĩ, dược sĩ
Mua thuốc theo lời máchKhông hợp với conHỏi người có chuyên môn, nói rõ tuổi, cân nặng
Nhiều người cùng cho thuốcDùng trùngMột người giữ việc, ghi giờ
Ủ quá kín khi sốtCon nóng hơn, khó chịuQuần áo thoáng, phòng thoáng
Kiêng tắm quá mứcBết mồ hôi, ngủ kémLau người, tắm nhanh nước ấm
Làm mẹo truyền miệngCó thể bỏng da, ngộ độcHỏi bác sĩ trước khi làm
Ép ăn đủ bữaNôn, sợ ănChia nhỏ bữa, ưu tiên nước
Cố đi học khi còn mệtLâu khỏi, lây bạnPhương án trông con dự phòng
Giấu cô giáoCô không theo dõi đượcBáo cô bệnh, thuốc, dấu hiệu cần gọi
Chủ quan với dấu hiệu lạBỏ lỡ lúc cần khámGhi lại, đi khám khi khác thường

Những điều tưởng cấm mà thật ra không sao

Cho con ra ngoài sân, ban công lúc trời ấm: nhiều nhà nhốt con trong phòng suốt mấy ngày ốm vì sợ gió. Khi con không sốt cao, không mệt lả, một chút không khí ngoài trời lúc trời ấm, kín gió thường giúp con dễ chịu hơn; nếu con đang sốt hay mệt thì để con nghỉ trong nhà.

Cho con xem màn hình nhiều hơn bình thường vài ngày: lúc con ốm, mệt, nằm một chỗ, nới luật màn hình một chút để con nghỉ là chuyện có thể hiểu được. Chỉ cần báo trước với con rằng khỏi rồi sẽ quay lại nếp cũ, và giữ đúng lời.

Con ăn ít đi mấy ngày: người lớn hay hoảng, nhưng nhiều trẻ ăn kém trong lúc ốm rồi ăn bù khi khoẻ. Đáng lo là khi con không uống được, đi tiểu ít hẳn, sụt cân rõ hoặc mệt lả; khi đó đi khám.

Xin nghỉ làm để ở nhà với con: có bố mẹ ngại vì sợ bị đánh giá ở chỗ làm. Một hai ngày ở cạnh con lúc ốm thường giúp con hồi phục êm hơn, và tránh được cảnh cố đưa con đi học rồi bị gọi đón giữa buổi.

Câu hỏi thường gặp

Con chỉ sổ mũi, ho nhẹ có cần đi khám không?

Nhiều đợt ốm vặt tự qua khi được chăm tốt ở nhà. Nên đi khám khi con khó thở, sốt cao hoặc kéo dài, bỏ ăn uống, mệt lả, hoặc bố mẹ thấy con khác hẳn mọi lần.

Có nên dùng lại thuốc bác sĩ kê lần trước khi con có triệu chứng giống?

Không nên tự dùng lại. Lần này có thể là bệnh khác, cân nặng con đã khác. Hỏi lại bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng bất cứ thuốc gì.

Con ốm có nên tắm không?

Nhiều trường hợp có thể lau người hoặc tắm nhanh bằng nước ấm trong phòng kín gió và lau khô ngay. Nếu không chắc với tình trạng của con, hỏi bác sĩ khi khám.

Con ốm bao lâu thì đi học lại được?

Tuỳ bệnh và tuỳ quy định của nhà trường. Thường nên chờ con hết sốt, ăn ngủ lại bình thường; hỏi bác sĩ và nhà trường để biết mốc cụ thể.

Ông bà muốn làm mẹo dân gian cho cháu thì nói thế nào?

Nói nhẹ: "Da cháu còn mỏng, con sợ cháu bị bỏng, ông bà chờ con hỏi bác sĩ rồi mình làm nhé." Mời ông bà đi khám cùng để nghe trực tiếp.

Khi nào phải gọi 115 thay vì tự đưa con đi?

Khi con khó thở, tím tái, co giật, li bì khó đánh thức, hoặc bất kỳ lúc nào bố mẹ thấy con nguy kịch. Gọi 115 và làm theo hướng dẫn của tổng đài.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138