TuyetNhien.comTuyệt Nhiên
Chăm cha mẹ già và người thân

Những điều không nên làm khi đón cha mẹ lên ở cùng: mười điều đừng trong ba tháng đầu

Đón cha mẹ từ quê lên thành phố ở cùng: mười điều con cháu không nên làm trong ba tháng đầu, vì sao hay mắc, hậu quả thường gặp và nên làm gì thay.

An elderly father seen from behind standing at the window of a bright small city apartment, his adult son unpacking cardboard boxes nearby, soft morning daylight, wide shot

Ba điều không nên làm nhất khi đón cha mẹ lên ở cùng: quyết thay cha mẹ chuyện bán nhà, bỏ quê khi họ còn chưa ở thử; xếp cho cha mẹ một lịch sống theo giờ giấc của nhà mình mà không hỏi; và để cha mẹ ở nhà một mình cả ngày rồi coi như thế là đã báo hiếu. Phần lớn những lần đón lên rồi lại phải đưa về đều hỏng ở ba chỗ này, chứ không phải ở chuyện thiếu tiền hay chật nhà.

Việc này hay hỏng vì nó bắt đầu bằng thiện ý và sự vội: con thấy cha mẹ yếu đi, ở quê không ai trông, muốn đón lên ngay; cha mẹ nể con, không nói thật mình sợ gì. Bài đi theo ba chặng: trước khi đón (quyết định và chuẩn bị), những tuần đầu trong nhà (nếp sống, lời nói), và chuyện tiền bạc, giấy tờ đi kèm. Cuối bài là bảng tự soát và cách gỡ khi đã lỡ làm.

Đón cha mẹ lên ở cùng thường diễn ra thế nào và chỗ nào khó quay lại

Kịch bản quen thuộc: cha hoặc mẹ vừa qua một đợt ốm, hoặc một người mất, người còn lại sống một mình. Con cái ở thành phố bàn nhau qua điện thoại, chốt rằng đón lên là tốt nhất. Vài tuần sau, đồ đạc được dọn, ruộng vườn gửi người trông, nhà ở quê khoá cửa. Ở thành phố, cha mẹ có một căn phòng nhỏ, ngày ngày ngồi chờ con đi làm về.

Người hay gặp tình huống này là những gia đình con cái lập nghiệp xa, sống trong căn hộ hoặc nhà phố hẹp, cả hai vợ chồng đi làm, con nhỏ đi học. Không ai có ý xấu. Cái khó nằm ở chỗ thành phố tách người già khỏi tất cả những gì giữ họ vững: hàng xóm quen, mảnh vườn, đám giỗ, chợ sáng, tiếng nói cùng giọng.

Điểm không quay lại được thường là lúc nhà ở quê bị bán hoặc cho thuê dài hạn, và lúc cha mẹ đã cắt hết các mối quan hệ ở quê vì nghĩ mình đi hẳn. Trước hai mốc này, mọi thứ còn chỉnh được. Sau đó, nếu cha mẹ không hợp với thành phố, họ không còn chỗ để về, và cũng không dám nói ra.

Trước khi đón: những quyết định đừng làm thay cha mẹ

Đừng chốt chuyện đón lên chỉ giữa anh chị em với nhau. Con cái hay bàn trước cho xong rồi mới báo cha mẹ, vì nghĩ cha mẹ sẽ từ chối do ngại làm phiền. Nhưng khi người già bị đặt trước một quyết định đã chốt, họ gật đầu cho con yên lòng chứ không phải vì muốn. Một bà cụ được đón lên với lý do “cả nhà đã bàn rồi”, ba tháng sau gầy rộc, nói với hàng xóm cũ qua điện thoại rằng mình như khách trong nhà con. Thay vào đó, hỏi cha mẹ trước khi hỏi anh chị em, và hỏi bằng câu mở: “Ba má thấy ở quê một mình có chỗ nào khó không, muốn tụi con lo phần nào?” Nghe hết rồi mới đưa phương án.

Đừng bán hay cho thuê dài hạn nhà ở quê trong năm đầu. Con nghĩ giữ nhà trống thì phí, lại sợ nhà xuống cấp, nên tính bán luôn cho gọn. Nhưng nhà ở quê là đường lui duy nhất của cha mẹ, và là chỗ để họ về dự giỗ, thăm họ hàng. Một ông cụ không hợp khí hậu và tiếng ồn thành phố, muốn về, thì nhà đã sang tên người khác, đành ở lại trong im lặng. Thay vào đó, nhờ người thân gần nhà trông giúp, cho thuê ngắn hạn nếu cần, và hẹn cả nhà một mốc xem lại sau sáu tháng đến một năm.

Đừng đón lên ngay khi cha mẹ vừa ốm dậy hay vừa mất người bạn đời. Đó là lúc con lo nhất nên muốn hành động nhất. Nhưng cũng là lúc người già yếu nhất về sức lẫn tinh thần; thêm một cú đổi chỗ ở dễ làm họ hụt hẫng kéo dài. Thay vào đó, về ở với cha mẹ vài ngày hoặc thay phiên nhau về, chờ qua giai đoạn đầu, rồi mời cha mẹ lên chơi thử vài tuần trước khi bàn chuyện ở hẳn.

Đừng chuẩn bị căn phòng theo ý mình mà không hỏi thói quen của cha mẹ. Con hay sắm giường mới, chăn đệm mới, dọn phòng gọn đẹp, rồi cất bớt đồ cũ của cha mẹ vì chật. Người già cần đồ quen để ngủ được: cái gối, cái chăn, cái ấm pha trà. Thay vào đó, hỏi cha mẹ muốn mang theo những gì, để cha mẹ tự xếp góc của mình, và hỏi giờ ngủ, giờ dậy, có hay dậy đêm đi vệ sinh không để bố trí đèn và lối đi.

Những tuần đầu trong nhà: nếp sống và lời nói

Đừng bắt cha mẹ sống theo giờ giấc và luật lệ của nhà mình từ ngày đầu. Nhà con có nếp riêng: giờ ăn muộn, không nói to khi cháu học, không phơi đồ ngoài ban công. Con nhắc liên tục vì muốn mọi thứ trơn tru. Người già nghe thành những lời chê, dần ngại làm gì cũng sợ sai. Thay vào đó, chọn ra hai ba điều thật cần (khoá cửa, tắt bếp, giờ cháu ngủ), nói một lần lúc cả nhà ngồi ăn, phần còn lại nhà mình nhường.

Đừng để cha mẹ ở nhà một mình suốt từ sáng tới tối. Con đi làm, cháu đi học, ai cũng nghĩ cha mẹ được nghỉ ngơi là tốt. Ở quê, người già không bao giờ ngồi không cả ngày; ở căn hộ khép cửa, họ không biết đi đâu, không quen ai, dễ buồn và ngủ ngày, đêm mất ngủ. Thay vào đó, tuần đầu dẫn cha mẹ đi một vòng quanh khu: chợ, công viên, chỗ người già tập thể dục buổi sáng, và giới thiệu với một hai người hàng xóm cùng tuổi.

Đừng sửa cách nói, cách ăn uống của cha mẹ trước mặt khách hay trước mặt cháu. Con ngại khi cha mẹ nói giọng quê, ăn uống theo kiểu cũ, hỏi chuyện riêng của khách. Nhắc ngay tại chỗ là cách nhanh nhất làm người già thấy mình bị xấu hổ thay. Thay vào đó, việc gì cần góp thì nói riêng, nói như nhờ: “Mai có khách của con, má giúp con hỏi chuyện quê mình thôi nha, đừng hỏi lương người ta.”

Đừng giành hết việc nhà vì sợ cha mẹ mệt. Con thương nên không cho cha mẹ làm gì, nhưng người già mất việc là mất cảm giác mình có ích. Thay vào đó, giao cho cha mẹ một hai việc có tên rõ ràng mà họ thích: nấu nồi canh buổi chiều, chăm mấy chậu cây, đi chợ sáng cùng con dâu cuối tuần.

Tiền bạc và giấy tờ khi cha mẹ chuyển lên

Đừng giữ hết tiền và giấy tờ của cha mẹ “cho an toàn”. Con sợ cha mẹ lạ chỗ, bị lừa, làm mất, nên cầm hết sổ, thẻ, căn cước. Người già khi đó phải xin tiền con để mua từng món nhỏ, mất luôn quyền tự quyết. Thay vào đó, để cha mẹ giữ một khoản tiêu vặt tự chủ và giữ giấy tờ của mình; con chỉ cất bản sao và ghi chỗ để bản gốc.

Đừng quên chuyển nơi khám chữa bệnh và giấy tờ cư trú cho cha mẹ. Ai cũng nghĩ chuyện giấy tờ để sau. Đến khi cha mẹ cần khám, mới thấy thẻ bảo hiểm y tế còn đăng ký ở nơi cũ, đi khám tốn công, khó tiếp cận. Thay vào đó, trong tháng đầu hỏi trạm y tế và công an phường nơi mình ở về thủ tục khai báo cư trú, đổi nơi khám ban đầu theo quy định hiện hành, và cất sổ khám bệnh cũ của cha mẹ vào một túi riêng.

Bảng tự soát: trước khi đón, hãy chắc mình KHÔNG đang làm những việc này

Đọc lại bảng này cùng vợ hoặc chồng trước khi chốt ngày đón. Mỗi dòng có một việc thay thế làm được ngay trong tuần.

ĐừngHậu quả hay gặpThay vào đó
Chốt chuyện đón lên giữa anh chị em rồi mới báoCha mẹ gật đầu cho con vui, sống như kháchHỏi cha mẹ trước, nghe hết rồi mới bàn
Bán, cho thuê dài nhà ở quê ngayKhông còn đường về khi không hợpGiữ nhà ít nhất sáu tháng đến một năm
Đón ngay sau đợt ốm, sau tangHụt hẫng kéo dài, sụt sứcVề ở cùng vài ngày, mời lên chơi thử
Xếp phòng theo ý mìnhMất ngủ, không thấy là nhàĐể cha mẹ mang đồ quen, tự xếp góc
Ép nếp sống nhà mình từ ngày đầuNgại làm gì cũng sợ saiChọn hai ba luật thật cần, nói một lần
Để ở nhà một mình cả ngàyBuồn, ngủ ngày, mất ngủ đêmDẫn đi chợ, công viên, làm quen hàng xóm
Sửa lời trước khách, trước cháuThấy mình bị xấu hổ thayGóp ý riêng, nói như nhờ
Giành hết việc nhàMất cảm giác có íchGiao một hai việc có tên
Cầm hết tiền, giấy tờPhải xin tiền con, mất tự chủĐể cha mẹ giữ tiền tiêu vặt và giấy tờ
Bỏ quên nơi khám, cư trúKhó khám khi cầnLàm trong tháng đầu

Nếu bảng này có từ ba dòng trở lên mình đang làm, đó chưa phải lỗi lớn; nhưng nên ngồi lại với cha mẹ trước khi mọi thứ thành nếp.

Lỡ làm rồi: cha mẹ đã lên ở cùng và có vẻ không vui

Dấu hiệu thường gặp là cha mẹ ít nói hẳn, ăn ít, hay hỏi chuyện quê, hoặc cứ nhắc “khi nào về thăm nhà”. Các bước gỡ:

  1. Hỏi riêng từng người, lúc chỉ có hai người, ở chỗ không phải phòng khách: “Ba ở đây có chỗ nào khó chịu mà ngại nói không?” Rồi im lặng nghe, không giải thích lại.
  2. Đưa ra lựa chọn thật, không phải lựa chọn hình thức: về quê vài tuần rồi lên lại, ở luân phiên giữa nhà các con, hoặc về hẳn và con thu xếp người trông nom.
  3. Nếu nhà quê đã cho thuê, xem lại thời hạn thuê và nói chuyện với người thuê sớm, đừng chờ hết hạn mới tính.
  4. Nếu cha mẹ ngủ kém kéo dài, ăn ít, sụt cân rõ hoặc có biểu hiện buồn chán nặng, đưa cha mẹ đi khám bác sĩ, kể đúng những thay đổi mình thấy; khi có biểu hiện khẩn cấp như ngất, khó thở, nói ngọng đột ngột thì gọi 115.
  5. Cả nhà hẹn một mốc xem lại, ví dụ sau ba tháng, để cha mẹ biết quyết định này không phải là mãi mãi.

Đưa cha mẹ về quê không có nghĩa là con bất hiếu hay việc đón lên là thất bại. Có những người già sống vui hơn ở chỗ của mình với một người trông nom gần nhà và con về thăm đều.

Câu hỏi thường gặp

Có nên đón bố mẹ già lên thành phố ở cùng không?

Không có câu trả lời chung. Điều nên làm là hỏi chính cha mẹ trước, mời lên ở thử vài tuần, giữ nhà ở quê ít nhất một năm và hẹn mốc xem lại. Nếu cha mẹ khoẻ, còn nhiều mối quen ở quê, ở gần con một khoảng thời gian rồi về thường hợp hơn đón hẳn.

Bố mẹ lên ở cùng nhưng cứ đòi về quê thì làm sao?

Đừng coi đó là lời trách. Hỏi riêng xem cha mẹ nhớ điều gì: người quen, ruộng vườn, hay thấy mình không có việc gì làm. Tuỳ câu trả lời mà sắp xếp cho cha mẹ về một thời gian rồi lên lại, hoặc tìm việc và bạn cho cha mẹ ở thành phố.

Có nên bán nhà ở quê khi bố mẹ đã lên ở với con?

Không nên trong năm đầu. Nhà ở quê là đường lui khi cha mẹ không hợp với thành phố. Nếu sau này cả nhà muốn bán, đó là tài sản của cha mẹ nên cha mẹ phải là người quyết, thủ tục theo quy định hiện hành; việc lớn nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.

Làm sao để bố mẹ già ở thành phố đỡ buồn?

Tìm cho cha mẹ một nhịp ngày có việc và có người: đi chợ sáng, tập thể dục với nhóm người già quanh khu, một hai việc nhà có tên, gọi điện về quê đều. Ở nhà một mình cả ngày trong căn hộ khép cửa là nguyên nhân hay gặp nhất.

Khi nào cần đưa bố mẹ đi khám vì buồn chán sau khi chuyển lên?

Khi cha mẹ ngủ kém kéo dài vài tuần, ăn ít, sụt cân rõ, bỏ cả việc mình từng thích hay nói những câu chán sống. Hãy đưa đi khám và kể lại cụ thể những thay đổi. Nếu có dấu hiệu khẩn cấp thì gọi 115 ngay.

Có nên giữ hộ tiền và giấy tờ cho bố mẹ khi mới lên?

Chỉ giữ bản sao và biết chỗ để bản gốc. Để cha mẹ tự giữ một khoản tiêu vặt và giấy tờ của mình. Việc cầm hết tiền của cha mẹ làm họ phải xin con từng món nhỏ, mất cảm giác tự chủ, dễ sinh tủi thân.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138