Khi đi xem và lái thử xe cũ, ba điều tuyệt nhiên đừng làm là: đừng nhận lời xem xe sau khi trời tối hoặc giữa cơn mưa, đừng lái thử khi người bán ngồi sau nói liên tục và chọn đường hộ bạn, và đừng chốt mua ngay khi vừa dừng xe sau vòng lái thử. Ánh đèn, nước mưa và sự phấn khích sau tay lái là ba thứ che mắt người mua nhiều nhất.
Buổi xem xe hỏng thường không phải vì người mua thiếu hiểu biết, mà vì hoàn cảnh xem xe bất lợi: tan làm mới đi được nên tới nơi đã tối, trời mưa nhưng lỡ hẹn rồi, đường lái thử do người bán chọn. Bài này dành cho cả xe máy lẫn ô tô cũ, đi theo thứ tự: chọn giờ và chỗ xem, lúc đứng nhìn xe, lúc lái thử, lúc vừa xuống xe; sau đó là bảng tóm tắt, cách gỡ và những điều tưởng cấm mà không sao. Bài không dạy kỹ thuật kiểm máy, chỉ nói những thói quen làm hỏng buổi xem.
Vì sao buổi xem xe là chặng dễ hỏng nhất
Người đi làm giờ hành chính thường chỉ xem xe được sau giờ tan ca hoặc cuối tuần. Người bán cũng vậy. Vì thế rất nhiều buổi xem xe diễn ra lúc chập tối, dưới bóng đèn vàng trước cửa nhà, hoặc dưới mái hiên lúc trời mưa. Người mua thì đã mất công đi xa nên ngại hẹn lại.
Buổi xem xe là lần duy nhất bạn được nhìn chiếc xe trước khi tiền đổi chủ. Mọi thứ bạn không thấy lúc này, bạn sẽ thấy sau khi đã trả tiền. Vì vậy điểm không quay lại được của chặng này là lúc bạn nói câu "được, em lấy" ngay tại chỗ. Một khi đã nói, nhiều người thấy ngại rút lại, kể cả khi chưa đặt cọc.
Lái thử lại là phần người mua háo hức nhất và ít tỉnh táo nhất. Ngồi lên một chiếc xe mình đang thích, cảm giác thường lấn át quan sát.
Chọn giờ và chỗ xem: những điều đừng làm trước khi tới nơi
Đừng nhận lời xem xe sau khi trời đã tối. Người bán hay hẹn tối vì ban ngày đi làm, người mua đồng ý vì cũng bận. Dưới ánh đèn vàng, vết sơn lại khác màu, vết trầy nhỏ, chỗ gỉ dưới gầm gần như biến mất. Một người mua xe buổi tối, sáng hôm sau dắt ra mới thấy hai bên dàn áo lệch màu rõ ràng. Thay vào đó, đề nghị xem vào sáng cuối tuần hoặc giờ nghỉ trưa: "Em muốn xem lúc trời sáng cho rõ, anh cho em hẹn sáng thứ bảy được không?" Nếu bất đắc dĩ phải xem tối, coi đó là buổi xem sơ bộ, chưa chốt gì.
Đừng xem xe giữa cơn mưa hoặc ngay sau khi xe vừa được rửa. Trời mưa, người mua nghĩ đã tới rồi thì xem luôn. Nhưng nước trên thân xe che vết móp nhẹ, nước dưới gầm che vết rỉ dầu, và mặt đường ướt khiến bạn khó cảm nhận phanh khi lái thử. Thay vào đó, nếu trời mưa, xem bên trong, xem giấy tờ, nói chuyện với người bán, rồi hẹn quay lại lúc trời khô để xem thân xe và lái thử.
Đừng xem xe ở chỗ hẹp không đi được một vòng quanh xe. Xe dựng sát tường trong hành lang hẹp, hoặc kẹp giữa hai xe khác. Người mua chỉ nhìn được một bên và ngại bảo người bán dắt ra. Thay vào đó, đề nghị dắt xe ra chỗ thoáng: "Anh dắt ra ngoài giúp em, em nhìn hai bên cho rõ." Một chiếc xe không thể nhìn đủ bốn phía là chiếc xe bạn chưa xem.
Lúc lái thử: những điều đừng làm khi đã ngồi lên xe
Đừng lái thử khi người bán ngồi sau chỉ đường và nói liên tục. Người bán ngồi sau hoặc ngồi ghế phụ, vừa chỉ đường vừa kể về chiếc xe. Người mua lịch sự nên vừa lái vừa nghe. Người bán chọn đường bằng phẳng, quen thuộc, và tiếng nói át đi tiếng lạ của xe. Thay vào đó, nói trước: "Em lái một vòng tự đi, anh cho em yên lặng chút để nghe xe nhé." Nếu người bán muốn đi cùng để yên tâm, vẫn đề nghị bạn tự chọn đường.
Đừng lái thử khi bạn không có giấy phép lái xe phù hợp hoặc xe không mang theo giấy tờ. Lái thử một đoạn ngắn nên nhiều người không nghĩ tới giấy tờ. Nhưng nếu có va chạm hay bị kiểm tra trong lúc lái thử, người lái và người cho lái đều có thể gặp rắc rối, và chuyện ai chịu trách nhiệm trở nên rất khó nói. Thay vào đó, chỉ lái thử khi bạn có giấy phép lái xe phù hợp loại xe và xe có giấy tờ đi kèm theo quy định hiện hành. Nếu bạn chưa có, nhờ người đi cùng lái thử.
Đừng giao lại giấy tờ tuỳ thân gốc cho người bán giữ khi đi lái thử. Người bán lạ sợ mất xe nên đòi giữ căn cước của bạn trong lúc lái thử. Người mua thấy hợp lý nên đưa. Giấy tờ tuỳ thân gốc nằm trong tay người lạ là rủi ro không đáng có. Thay vào đó, để người đi cùng bạn ở lại với người bán, hoặc để người bán đi cùng trên xe. Câu nói: "Em để bạn em ở đây với anh, em đi một vòng mười phút rồi về."
Đừng lái thử chỉ một đoạn ngắn, chạy thẳng, bật nhạc to. Vài trăm mét trên đường thẳng không đủ để xe lộ ra điều gì. Với ô tô, nhạc và quạt gió to che hết tiếng động lạ. Thay vào đó, lái đủ lâu để máy nóng hẳn, qua một đoạn đường xấu, có rẽ, có dừng và đề lại, có phanh dứt khoát ở nơi vắng và an toàn. Tắt nhạc, hạ cửa kính một lúc để nghe.
Lúc vừa xuống xe: những điều đừng làm khi đang phấn khích
Đừng chốt mua ngay sau khi vừa dừng xe. Lái thử xong, cảm giác thích còn nguyên, người bán hỏi ngay "sao em, ưng không?". Người mua gật đầu vì vui. Nói "được" lúc này là nói bằng cảm xúc, chưa phải bằng quan sát. Thay vào đó, tắt máy, đứng nhìn lại xe thêm vài phút, rồi nói: "Em cảm ơn anh, em về tính thêm và báo anh trong hôm nay." Nếu người bán ép, đó là tín hiệu cần chậm lại.
Đừng quên ghi lại tình trạng xe lúc xem. Người mua không chụp ảnh vì thấy ngại hoặc nghĩ mình nhớ được. Tới lúc nhận xe, nhiều khi chiếc xe có thêm vết trầy, thiếu một món đi kèm, và bạn không có gì để đối chiếu. Thay vào đó, xin phép chụp ảnh xe từ bốn phía và những chỗ bạn để ý. Lúc nhận xe, so lại với ảnh đã chụp.
Bảng tóm tắt: đi xem và lái thử xe cũ, đừng làm gì
Có thể đọc lại bảng này trên đường tới chỗ hẹn.
| Đừng | Hậu quả hay gặp | Thay vào đó |
|---|---|---|
| Xem xe sau khi trời tối | Không thấy vết sơn, gỉ, lệch màu | Hẹn sáng cuối tuần, tối chỉ xem sơ bộ |
| Xem khi đang mưa, xe vừa rửa | Nước che móp và rỉ dầu | Xem giấy tờ trước, hẹn xem lại lúc khô |
| Xem ở chỗ hẹp | Chỉ nhìn được một bên xe | Dắt ra chỗ thoáng |
| Để người bán nói và chọn đường | Tiếng nói át tiếng xe | Đề nghị tự chọn đường, yên lặng |
| Lái khi thiếu giấy phép, giấy tờ | Rắc rối nếu có va chạm | Chỉ lái khi đủ giấy, hoặc nhờ người lái |
| Đưa giấy tờ gốc cho người bán giữ | Giấy tờ nằm trong tay người lạ | Để người đi cùng ở lại |
| Lái ngắn, đường thẳng, nhạc to | Không lộ lỗi | Lái lâu, qua đường xấu, tắt nhạc |
| Chốt ngay khi vừa dừng xe | Quyết bằng cảm xúc | Hẹn báo lại trong ngày |
| Không chụp ảnh tình trạng xe | Không có gì đối chiếu khi nhận | Chụp bốn phía và chỗ đáng chú ý |
Lỡ nhận lời mua sau buổi xem vội thì gỡ thế nào
Nếu bạn đã nói "em lấy" sau một buổi xem tối, xem mưa hay lái thử quá ngắn, vẫn còn cách gỡ khi chưa giao tiền.
- Nếu chưa đặt cọc, nhắn người bán sớm và rõ: bạn muốn xem lại lúc trời sáng trước khi chốt. Lời nói "em lấy" chưa kèm tiền hay giấy thường vẫn để ngỏ cho việc xem lại.
- Nếu đã cọc, đọc lại giấy cọc xem có ghi điều kiện xem lại hay kiểm tra không. Nếu có, đề nghị thực hiện đúng điều kiện đó.
- Khi xem lại, chụp ảnh những điểm khác với lần trước bạn được nghe, và hỏi người bán trực tiếp, bình tĩnh.
- Nếu phát hiện lỗi lớn mà người bán đã khẳng định không có, đề nghị giải quyết trên tinh thần hoàn cọc hoặc điều chỉnh. Nếu không thoả thuận được và số tiền đáng kể, hỏi luật sư trên AI Cố Vấn về nguyên tắc đặt cọc trong trường hợp của bạn.
Những điều tưởng cấm khi xem xe mà thật ra không sao
Nhiều người nghĩ đi xem xe mà không mua là làm mất thời gian người bán, nên đã đi là phải lấy. Thật ra người bán xe cũ quen với chuyện khách xem rồi không mua; điều họ không thích là khách hứa rồi im lặng. Một tin nhắn cảm ơn và báo không lấy là đủ lịch sự.
Cũng có người ngại đề nghị hẹn lại vì sợ người bán nghĩ mình không nghiêm túc. Ngược lại, người bán thường đánh giá cao người mua biết rõ mình muốn xem gì và xem lúc nào. Một đề nghị hẹn xem lúc trời sáng hiếm khi làm hỏng chuyện mua bán với người bán thật thà.
Còn việc lái thử chậm, dừng lại nhiều lần để nghe xe cũng không có gì kỳ quặc. Bạn đang mua một món tiền lớn, và mười lăm phút lái thử cẩn thận là phần nhỏ nhất của cả quá trình.
Câu hỏi thường gặp
Có nên đi xem xe cũ vào buổi tối không?
Không nên chốt mua vào buổi tối. Ánh đèn che vết sơn lại, vết trầy và lệch màu. Nếu chỉ rảnh buổi tối, coi đó là lần xem sơ bộ và hẹn lại lúc trời sáng trước khi quyết định.
Trời mưa có nên xem xe cũ không?
Có thể xem giấy tờ và trao đổi với người bán, nhưng không nên đánh giá thân xe hay lái thử khi đường ướt. Nước che vết móp, vết rỉ dầu và làm khó cảm nhận phanh.
Lái thử xe cũ bao lâu là đủ?
Đủ lâu để máy nóng hẳn, qua được đoạn đường xấu, có rẽ, dừng, đề lại và phanh ở nơi an toàn. Vài trăm mét đường thẳng gần như không cho biết gì về tình trạng xe.
Người bán đòi giữ căn cước khi lái thử thì sao?
Nên đề nghị cách khác: để người đi cùng bạn ở lại với người bán, hoặc để người bán đi cùng trên xe. Không nên để giấy tờ tuỳ thân gốc trong tay người lạ.
Chưa có bằng lái có được lái thử xe cũ không?
Không nên. Nếu có va chạm hay bị kiểm tra, cả người lái và người cho lái đều có thể gặp rắc rối. Nhờ người có giấy phép phù hợp lái thử giúp, bạn ngồi cùng để quan sát.
Lái thử xong có nên trả lời ngay là lấy không?
Không nên. Tắt máy, đứng nhìn lại xe vài phút, rồi hẹn báo lại trong ngày. Quyết định ngay lúc vừa xuống xe thường là quyết định bằng cảm xúc, chưa phải bằng những gì bạn đã quan sát.