Khi thuê căn hộ chung cư, ba điều tuyệt nhiên không nên làm là ký và đưa tiền cho người không phải chủ căn hộ mà không có giấy cho phép cho thuê lại, nhận nhà mà chưa hỏi ban quản lý về nội quy với người thuê, và trả trước nhiều tháng tiền nhà để được bớt giá khi chưa chắc người nhận là ai. Căn hộ có thêm một bên thứ ba là ban quản lý tòa nhà, và nhiều rắc rối nằm đúng ở chỗ người thuê quên mất bên này.
Người thuê căn hộ thường là gia đình trẻ, người đi làm có thu nhập ổn định, hoặc nhóm bạn muốn chỗ ở có bảo vệ, thang máy, gửi xe trong tòa. Căn hộ nhìn gọn gàng nên người ta dễ nghĩ mọi thứ đã chuẩn, chỉ cần ưng nội thất là ký. Trong khi đó có ba lớp quan hệ cùng lúc: bạn với người cho thuê, người cho thuê với chủ thật, và cả căn hộ với nội quy tòa nhà. Bài đi qua từng lớp: trước khi ký, lúc nhận nhà, và trong thời gian ở.
Thuê căn hộ khác thuê nhà riêng ở đâu
Với nhà riêng hay phòng trọ, bạn chỉ làm việc với một người. Với căn hộ chung cư, người cho bạn thuê có thể là chủ sở hữu, người thuê dài hạn đang cho thuê lại, hoặc người được uỷ quyền quản lý nhiều căn. Tòa nhà có ban quản lý với nội quy riêng về đăng ký cư dân, thẻ ra vào, gửi xe, giờ chuyển đồ, sửa chữa, nuôi thú cưng. Hai lớp quan hệ này không phải lúc nào cũng khớp: người cho thuê có thể hứa những điều nội quy không cho, và ngược lại.
Điểm không quay lại được thường là lúc chuyển tiền đợt đầu, gồm cọc và tiền nhà trả trước. Ở căn hộ, khoản này thường lớn hơn phòng trọ nhiều lần, có khi người thuê còn được mời trả trước sáu tháng hay cả năm để giảm giá. Khi đã chuyển, mọi khúc mắc về quyền cho thuê, nợ phí cũ hay nội quy đều thành chuyện phải đòi lại tiền. Danh sách dưới đây giúp bạn kéo những khúc mắc đó lên trước mốc chuyển tiền, lúc bạn vẫn còn quyền nói không.
Điều cấm trước khi ký: người cho thuê là ai
Đừng ký với người không phải chủ căn hộ khi chưa thấy giấy cho phép cho thuê lại. Người đứng ra cho thuê thường nói nhẹ nhàng "chủ đi nước ngoài, nhờ anh lo" hoặc "căn này anh thuê dài hạn, giờ chuyển đi nên để lại". Có thể đúng, nhưng nếu chủ thật không biết hoặc không đồng ý, bạn có nguy cơ bị yêu cầu dọn đi mà khoản cọc nằm ở người khác. Thay vào đó, xin xem giấy tờ cho thấy chủ căn hộ là ai và giấy uỷ quyền hoặc văn bản đồng ý cho thuê lại. Nếu có thể, gọi một cuộc ngắn với chủ thật: "Em sắp thuê căn này qua anh A, anh chị biết việc này đúng không ạ?"
Đừng tin lời hứa về nội quy tòa nhà mà không hỏi ban quản lý. Người cho thuê muốn chốt nhanh nên hay trả lời "được hết": nuôi mèo được, gửi hai xe máy được, cho bạn bè ở lại được. Đến khi bạn làm thẻ cư dân mới biết tòa không cho nuôi thú, chỗ gửi xe hết suất, khách ở lại phải đăng ký. Thay vào đó, trước khi ký hãy xuống quầy ban quản lý, nói rõ mình sắp thuê căn nào, hỏi những điều bạn quan tâm và hỏi người thuê cần làm thủ tục gì. Mười phút ở quầy tiết kiệm cả năm khó chịu.
Đừng nhận nhà khi chưa chắc căn hộ không còn nợ phí của người ở trước. Phí quản lý, tiền điện nước, phí gửi xe của căn hộ có khi bị nợ dồn từ người ở trước hay từ chủ nhà. Người thuê mới không biết, dọn vào rồi bị nhắc nợ, thậm chí bị tạm ngưng dịch vụ. Thay vào đó, hỏi người cho thuê hoá đơn phí quản lý và điện nước tháng gần nhất đã thanh toán, hoặc nhờ ban quản lý xác nhận căn hộ không còn nợ. Ghi vào giấy rằng các khoản phát sinh trước ngày bạn nhận nhà do bên cho thuê chịu.
Đừng để mơ hồ ai trả phí quản lý, phí gửi xe và các khoản dịch vụ. Câu "giá đã bao phí" nghe gọn nhưng không rõ bao những gì. Có người thuê trả đủ tiền nhà rồi mới biết phí quản lý vẫn phải tự đóng, có người lại bị tính thêm phí thang máy cho xe đạp. Thay vào đó, liệt kê từng khoản trong giấy thoả thuận: phí quản lý, điện, nước, mạng, gửi xe, phí thẻ, mỗi khoản do ai trả và trả cho ai.
Điều cấm lúc nhận nhà và đồ đạc
Đừng nhận căn hộ "đủ nội thất" mà không thử từng thiết bị. Căn hộ đủ đồ đạc là điểm hút người thuê, và người thuê thường nhìn chứ không thử. Máy lạnh chạy mà không mát, bình nóng lạnh rò, tủ lạnh kêu to, máy giặt không vắt: phát hiện sau một tuần là thành chuyện ai làm hỏng. Thay vào đó, trong buổi nhận nhà bật từng máy ít nhất vài phút, mở thử bếp, cho máy giặt chạy một chu trình ngắn, rồi lập danh sách đồ đạc kèm tình trạng, hai bên cùng ký, chụp ảnh từng món.
Đừng trả trước sáu tháng hay một năm để được bớt giá khi chưa chắc mọi thứ. Lời mời "đóng một lần cả năm thì bớt cho em" rất hấp dẫn với người tính toán. Nhưng nếu người nhận tiền không có quyền cho thuê, hoặc chủ bán căn hộ giữa chừng, khoản trả trước lớn là khoản khó đòi nhất. Thay vào đó, chỉ trả theo kỳ ngắn trong vài tháng đầu cho tới khi bạn đã gặp chủ thật, đã ở ổn định và đã thấy mọi thứ đúng như lời. Nếu vẫn muốn trả dài, ghi rõ trong giấy cách hoàn lại phần chưa ở khi hợp đồng chấm dứt sớm.
Đừng để giấy thoả thuận im lặng về chuyện chủ bán căn hộ giữa chừng. Căn hộ là tài sản dễ mua bán, và người thuê ít khi nghĩ tới chuyện chủ bán nhà khi mình đang ở. Khi việc đó xảy ra, người thuê bị hỏi dồn: ở tiếp được không, có phải cho người mua vào xem nhà không, cọc ai trả. Thay vào đó, thêm vào thoả thuận một dòng: nếu bên cho thuê bán căn hộ thì báo trước bao lâu, người thuê được ở tới hết hạn hay được hoàn tiền và hỗ trợ chuyển đi ra sao. Nguyên tắc pháp lý về thuê nhà khi đổi chủ có quy định riêng, nên tra văn bản hiện hành.
Điều cấm trong thời gian ở
Đừng tự ý khoan, lắp, sửa phần ban công và mặt ngoài căn hộ. Lắp thêm giàn phơi, che ban công, gắn cục nóng máy lạnh ở vị trí khác là việc người thuê hay làm cho tiện. Chung cư thường có quy định về mặt ngoài và giờ thi công, làm sai có thể bị ban quản lý yêu cầu tháo dỡ, còn chủ nhà thì trừ cọc. Thay vào đó, hỏi chủ nhà bằng tin nhắn trước, rồi hỏi ban quản lý về quy định và thủ tục đăng ký sửa chữa.
Đừng cho người khác ở cùng hoặc cho thuê lại ngắn ngày phòng trống mà không hỏi. Căn hộ hai phòng ngủ mà chỉ dùng một, người thuê nghĩ cho bạn ở cùng hay cho khách thuê vài đêm để bù tiền. Nhiều tòa nhà hạn chế việc cho thuê ngắn ngày, còn chủ nhà có thể coi đây là vi phạm và chấm dứt thoả thuận. Thay vào đó, nếu muốn có người ở cùng, nói với chủ nhà trước và đăng ký với ban quản lý; chuyện cho thuê lại thì chỉ làm khi được đồng ý bằng chữ.
Đừng im lặng khi thấy nước rò hay vết thấm lan sang căn khác. Người thuê ngại báo vì sợ bị đổ lỗi, hoặc nghĩ vết nhỏ tự hết. Nước trong chung cư không dừng ở căn của bạn: nó thấm xuống trần căn dưới, và lúc hàng xóm phát hiện thì thiệt hại đã lớn. Thay vào đó, chụp ảnh, nhắn ngay cho chủ nhà và báo ban quản lý, khoá van nước nếu cần. Báo sớm bằng chữ giúp bạn chứng minh mình không gây ra và đã xử lý đúng lúc.
Bảng tự soát trước khi chuyển tiền thuê căn hộ
Đọc lại bảng này trước khi chuyển tiền cọc và tiền nhà đợt đầu. Mỗi dòng là một câu hỏi bạn nên có câu trả lời rõ ràng, tốt nhất là bằng chữ.
| Trước khi chuyển tiền, chắc mình KHÔNG | Hậu quả hay gặp | Thay vào đó |
|---|---|---|
| Ký với người không phải chủ mà không có giấy | Bị yêu cầu dọn đi, cọc nằm ở người khác | Xem giấy uỷ quyền, gọi cho chủ thật |
| Tin lời hứa về nội quy | Không làm được thẻ, không gửi được xe | Hỏi ban quản lý trước khi ký |
| Nhận nhà còn nợ phí cũ | Bị nhắc nợ, ngưng dịch vụ | Xem hoá đơn gần nhất, ghi rõ ai chịu nợ cũ |
| Để mơ hồ các khoản phí | Trả trùng hoặc trả thêm | Liệt kê từng khoản, ai trả, trả cho ai |
| Nhận đồ đạc mà không thử | Máy hỏng thành lỗi của người thuê | Thử từng máy, lập danh sách có ảnh |
| Trả trước cả năm khi chưa chắc | Khó đòi phần chưa ở | Trả theo kỳ ngắn trong vài tháng đầu |
| Bỏ qua chuyện chủ bán nhà | Bị hỏi dồn khi đang ở | Ghi cách báo trước và hoàn tiền |
| Tự lắp, khoan mặt ngoài | Bị buộc tháo, bị trừ cọc | Hỏi chủ và ban quản lý trước |
| Cho người ở cùng, cho thuê lại ngầm | Bị chấm dứt thoả thuận | Xin đồng ý bằng chữ, đăng ký cư dân |
Bảng này không thay cho việc đọc kỹ giấy thoả thuận. Nó chỉ giúp bạn không bỏ sót những chỗ người thuê căn hộ hay quên vì căn hộ trông quá gọn gàng.
Lỡ chuyển tiền rồi mới phát hiện vướng thì làm gì
Nếu bạn đã chuyển tiền và dọn vào, sau đó mới biết người cho thuê không phải chủ, căn hộ còn nợ phí, hay nội quy không cho điều đã hứa, hãy xử lý theo thứ tự:
- Gom lại giấy thoả thuận, biên lai chuyển khoản, tin nhắn hứa hẹn và ảnh hiện trạng căn hộ. Đây là toàn bộ cơ sở để bạn nói chuyện.
- Liên hệ trực tiếp chủ sở hữu căn hộ qua ban quản lý nếu người cho thuê không phải chủ. Trình bày rõ bạn đã trả bao nhiêu, cho ai, và đề nghị hai bên cùng tìm cách xử lý.
- Với nợ phí cũ hay điều nội quy không cho, nhắn cho người cho thuê bằng chữ, nói rõ điều đã thoả thuận và đề nghị cụ thể: trả phần nợ cũ, giảm giá, hoặc chấm dứt và hoàn tiền.
- Nhờ ban quản lý xác nhận bằng văn bản những gì liên quan tới tòa nhà, như căn hộ có nợ phí hay không, quy định về thú nuôi, gửi xe.
- Nếu số tiền lớn và hai bên không thống nhất, hỏi luật sư trên AI Cố Vấn về hướng xử lý; nếu có dấu hiệu lừa đảo, trình báo công an.
Người thuê căn hộ có lợi thế là tòa nhà có ban quản lý, có camera, có sổ đăng ký cư dân. Đó là nguồn xác nhận khách quan, nên dùng chúng trước khi tranh cãi tay đôi.
Câu hỏi thường gặp
Thuê lại căn hộ từ người đang thuê có được không?
Được nếu chủ sở hữu đồng ý cho thuê lại. Hãy xin xem văn bản đồng ý hoặc uỷ quyền, và nếu có thể thì nói chuyện trực tiếp với chủ. Không có sự đồng ý đó, bạn có thể bị yêu cầu dọn đi khi chủ phát hiện.
Người thuê căn hộ có cần gặp ban quản lý chung cư không?
Nên gặp trước khi ký. Ban quản lý cho biết nội quy với người thuê, thủ tục đăng ký cư dân, thẻ ra vào, gửi xe, nuôi thú và sửa chữa. Biết sớm giúp bạn khỏi ký một căn mà sau đó không sống theo đúng ý được.
Có nên trả trước một năm tiền thuê căn hộ để được giảm giá không?
Chỉ nên khi bạn đã chắc người nhận tiền là chủ hoặc người có quyền cho thuê, và giấy thoả thuận ghi rõ cách hoàn lại phần chưa ở. Trong vài tháng đầu, trả theo kỳ ngắn an toàn hơn.
Chủ bán căn hộ khi đang cho thuê thì người thuê có phải dọn đi không?
Tuỳ thoả thuận và quy định pháp luật về thuê nhà khi đổi chủ, nên tra văn bản hiện hành hoặc hỏi luật sư. Cách tốt nhất là ghi trước trong giấy thoả thuận cách báo trước và cách hoàn tiền nếu phải chấm dứt sớm.
Căn hộ thuê có đồ đạc hỏng sau vài ngày thì ai chịu?
Nếu bạn đã thử và ghi tình trạng từng món lúc nhận nhà, việc phân định dễ hơn nhiều. Hỏng do hao mòn sẵn có thường là phần của chủ, hỏng do dùng sai là phần người thuê. Báo ngay bằng tin nhắn kèm ảnh.
Thấy nước rò từ căn hộ mình thuê xuống căn dưới thì làm gì?
Khoá van nước nếu cần, chụp ảnh, báo ngay cho chủ nhà và ban quản lý bằng tin nhắn. Báo sớm giúp hạn chế thiệt hại cho căn dưới và là bằng chứng bạn đã xử lý đúng lúc.