Khi đi biển, ba điều tuyệt nhiên không nên làm là: tắm ở chỗ không có cứu hộ hoặc chỗ đã cắm cờ cấm, xuống nước sau khi uống rượu bia hay vừa ăn no, và để trẻ nhỏ ra nước mà không có người lớn đứng sát trong tầm tay. Ở trên bờ, cái bẫy hay gặp nhất là gọi hải sản, thuê đồ chơi trên biển mà không hỏi giá và cách tính trước.
Chuyến đi biển hay hỏng vì không khí nghỉ ngơi làm người ta lơi cảnh giác: nước trông êm, bãi đông người, ai cũng đang vui. Thêm vào đó là thói quen "tới nơi rồi tính", không hỏi giá, không hỏi luật. Bài đi theo ba chặng: dưới nước, trên tàu thuyền, trên bờ; tiếp theo là bảng tự soát, các bước khi có chuyện và vài điều tưởng phải kiêng mà thật ra không cần. Văn hoá giữ gìn bãi biển như rác, loa, giữ chỗ không nằm ở đây.
Biển hiền ở đâu, nguy hiểm ở đâu
Phần lớn bãi tắm đông khách đều có khu vực tắm được khoanh bằng phao hoặc cờ, có chòi cứu hộ, có giờ tắm an toàn. Bên ngoài những khu đó, nước có thể trông y hệt nhưng lòng biển, dòng chảy và độ sâu khác hẳn. Có những dòng chảy kéo ra xa bờ, mặt nước nhìn phẳng hơn xung quanh, người đang bơi không nhận ra cho tới khi thấy bờ xa dần.
Điểm không quay lại ở biển đến rất nhanh, tính bằng phút chứ không bằng giờ. Vì vậy các điều cấm ở đây khác các tình huống khác: không có chỗ cho "thử một chút xem sao". Người hay vấp là nhóm bạn trẻ sau bữa nhậu chiều, phụ huynh mải chụp ảnh khi con đang chơi ở mép nước, và người bơi khá ở hồ bơi tin rằng biển cũng như vậy. Trên bờ, người hay bị thiệt là gia đình đông người gọi món theo kiểu ở nhà, không hỏi giá theo cân.
Dưới nước
Đừng tắm ngoài khu vực có cứu hộ hoặc ở chỗ đã cắm cờ cấm. Chỗ vắng thì nước trong, ảnh đẹp, không chen lấn, nên nhiều nhóm tìm ra góc riêng. Hậu quả điển hình: một người bơi ra xa ở bãi vắng, bị dòng chảy kéo đi, xung quanh không ai đủ sức và kỹ năng giúp. Thay vào đó: chỉ tắm trong khu có phao, có cờ cho phép, có chòi cứu hộ; hỏi nhân viên cứu hộ giờ nào tắm an toàn trong ngày.
Đừng xuống nước sau khi uống rượu bia hoặc vừa ăn no. Bữa trưa hải sản kèm vài lon bia, rồi cả nhóm rủ nhau ra biển cho mát là cảnh rất quen. Rượu bia làm phán đoán chậm và đánh giá sai sức mình. Thay vào đó: tắm biển trước, ăn uống sau; ai đã uống thì chỉ ngồi trên bờ, nhóm cử một người không uống để để mắt tới cả nhóm.
Đừng cố bơi thẳng vào bờ khi thấy mình bị kéo ra xa. Phản xạ tự nhiên là bơi ngược dòng thật mạnh về phía bờ, và đó là cách làm người ta kiệt sức nhanh nhất. Thay vào đó: giữ bình tĩnh, nổi người, bơi song song với bờ cho tới khi ra khỏi dòng kéo rồi mới bơi vào; giơ tay vẫy, gọi to để người trên bờ thấy. Người trên bờ thấy người khác gặp nạn thì báo cứu hộ ngay, không tự lao ra nếu không có phao và kỹ năng.
Đừng để trẻ nhỏ ra mép nước mà người lớn không đứng sát trong tầm tay. Nước chỉ tới đầu gối, con đang chơi cát, bố mẹ ngồi cách vài mét chụp ảnh. Một con sóng lớn hơn bình thường, một chỗ trũng là đủ để trẻ ngã chúi. Thay vào đó: người lớn đứng trong nước cùng con, trong khoảng với tay được; phân công rõ ai trông lúc nào, không để "ai cũng tưởng người kia đang trông".
Đừng tắm biển khi trời có dông, sấm sét hay biển động. Đã đi xa tới nơi, tiếc buổi tắm. Thay vào đó: lên bờ ngay khi thấy mây đen, nghe tiếng sấm hay cứu hộ thổi còi; đợi trời yên hẳn.
Trên tàu thuyền ra đảo và đồ chơi trên biển
Đừng lên tàu, ca nô ra đảo mà không mặc áo phao, hoặc lên chuyến đã chở quá đông. Chuyến ngắn, biển êm, áo phao nóng và vướng, nên nhiều người cầm trên tay hoặc để dưới ghế. Thay vào đó: mặc áo phao cài khoá đầy đủ suốt chuyến, mặc cho trẻ trước khi bước lên; thấy tàu đã chật hơn số ghế thì chờ chuyến sau.
Đừng thuê mô tô nước, dù kéo, phao chuối mà không hỏi giá, thời gian, người chịu trách nhiệm khi hỏng. Không khí vui làm người ta gật đầu nhanh. Về tới bờ mới biết giá tính theo phút chứ không theo lượt, hay bị đòi bồi thường vết xước có từ trước. Thay vào đó: hỏi trước "Giá bao nhiêu, tính theo lượt hay theo phút, nếu xe trầy thì tính sao?", chụp ảnh thiết bị trước khi dùng; chỉ thuê ở điểm có áo phao, có người hướng dẫn.
Trên bờ: ăn uống và đồ đạc
Đừng gọi hải sản tươi sống mà không hỏi giá theo cân và không xem cân. Ở nhà quen gọi theo đĩa, ra biển lại gọi "cho một con cua, một ký tôm" theo cảm tính. Hậu quả hay gặp: hoá đơn cao hơn hẳn dự tính vì giá tính theo trọng lượng lúc còn sống, hoặc cân không như mình nghĩ. Thay vào đó: hỏi giá từng loại theo cân trước khi chọn, đứng xem cân, đề nghị ghi trọng lượng và giá lên giấy, hỏi luôn tiền chế biến.
Đừng để điện thoại, ví, giấy tờ trên bãi cát khi cả nhóm xuống nước. Bãi đông người, ai cũng nghĩ không ai lấy. Thay vào đó: đồ quý để lại phòng; mang ra bãi thì có túi chống nước đeo người, hoặc thay phiên một người ở lại trông.
Đừng ra mỏm đá, bãi đá sát mép sóng để chụp ảnh khi nước lên hoặc sóng lớn. Mỏm đá có sóng tung bọt trắng là phông nền ai cũng muốn có. Đá ướt rất trơn, một con sóng lớn hơn bình thường có thể hất người xuống nước; nước lên nhanh còn có thể cắt đường về. Thay vào đó: chụp từ chỗ đá khô, cách xa mép sóng; hỏi người dân hay nhân viên giờ nước lên trong ngày trước khi đi ra bãi đá.
Đừng phơi nắng giữa trưa hàng giờ, nhất là với trẻ nhỏ và người lớn tuổi. Gió biển làm người ta không thấy nóng, trong khi nắng vẫn gắt. Thay vào đó: ra biển buổi sáng sớm và chiều muộn, uống nước đều, có chỗ râm; thấy người choáng váng, nôn, mệt lả thì đưa vào chỗ mát và gặp bác sĩ, khẩn cấp thì gọi 115.
Bảng tự soát: trước khi xuống nước, hãy chắc mình KHÔNG…
Đọc nhanh bảng này mỗi sáng trước khi cả nhóm ra bãi.
| Đừng | Hậu quả hay gặp | Thay vào đó |
|---|---|---|
| Tắm ngoài khu cứu hộ, chỗ cờ cấm | Bị dòng chảy kéo, không ai cứu kịp | Khu có phao, cờ, chòi cứu hộ |
| Xuống nước sau rượu bia, ăn no | Đánh giá sai sức mình | Tắm trước, ăn uống sau |
| Bơi thẳng ngược dòng vào bờ | Kiệt sức | Bơi song song bờ, vẫy gọi |
| Để trẻ ở mép nước một mình | Trẻ ngã chúi theo sóng | Người lớn đứng sát trong nước |
| Tắm khi có dông | Nguy hiểm | Lên bờ khi thấy mây đen |
| Lên tàu không áo phao, tàu quá đông | Rủi ro khi có sự cố | Mặc áo phao, chờ chuyến sau |
| Thuê đồ chơi biển không hỏi | Giá theo phút, bị đòi bồi thường | Hỏi giá, chụp ảnh thiết bị |
| Gọi hải sản không hỏi giá cân | Hoá đơn cao hơn hẳn | Hỏi giá, xem cân, ghi giấy |
| Để đồ quý trên cát | Mất điện thoại, giấy tờ | Túi chống nước, người trông |
| Phơi nắng giữa trưa | Say nắng, mất nước | Sáng sớm, chiều muộn, uống nước |
Khi có chuyện ở biển
Những phút đầu quyết định nhiều nhất; đừng để cả nhóm cùng lao vào một tình huống nguy hiểm.
- Thấy người bị kéo ra xa hoặc đuối nước: hô to báo cứu hộ ngay, ném phao hoặc vật nổi nếu có; chỉ người có kỹ năng cứu hộ và có phao mới ra nước.
- Gọi 115 khi có người bất tỉnh, khó thở, bị thương nặng; làm theo hướng dẫn của tổng đài trong lúc chờ.
- Bị sứa đốt, cắt chân vào vật sắc, say nắng: lên bờ, báo nhân viên cứu hộ, đi khám nếu đau nhiều, sưng lan rộng, khó thở hoặc trẻ nhỏ có biểu hiện bất thường; không tự đắp thứ gì theo lời truyền miệng.
- Tranh chấp giá hải sản, đồ thuê: bình tĩnh, đề nghị xem lại phiếu cân và giấy ghi giá; không thống nhất được thì nhờ ban quản lý bãi biển hoặc chính quyền nơi đó, không xô xát.
- Mất đồ trên bãi: báo ban quản lý bãi biển, trình báo công an nơi đó nếu có giấy tờ quan trọng.
Những điều tưởng phải kiêng mà thật ra không cần
Có nhiều lời truyền miệng làm người đi biển lo thừa. Không phải trẻ nhỏ nào cũng phải tránh biển; trẻ chơi ở mép nước có người lớn đứng sát, đúng giờ nắng nhẹ là một trải nghiệm tốt. Không phải ăn hải sản nào cũng bị chặt chém; phần lớn quán ăn niêm yết giá rõ, chỉ cần bạn hỏi và xem cân như ở bất cứ chợ nào.
Biết bơi ở hồ bơi cũng là nền tảng tốt, chỉ cần nhớ rằng biển có sóng và dòng chảy nên phải ở trong khu có cứu hộ. Và không cần tránh biển mỗi khi trời hơi âm u; điều cần tránh là dông, sấm sét, biển động và những lúc cứu hộ đã ra hiệu lên bờ. Một chuyến đi biển an toàn không phải là chuyến kiêng đủ thứ, mà là chuyến tắm đúng chỗ, đúng giờ, có người để mắt.
Câu hỏi thường gặp
Tắm biển ở đâu thì an toàn?
Ở khu vực có phao khoanh, có cờ cho phép và có chòi cứu hộ. Hỏi nhân viên cứu hộ giờ tắm an toàn trong ngày, tránh bãi vắng không có người trực dù nước trông trong và êm.
Bị dòng chảy kéo ra xa thì phải làm gì?
Giữ bình tĩnh, nổi người, bơi song song với bờ cho tới khi ra khỏi dòng kéo rồi mới bơi vào. Giơ tay vẫy, gọi to để người trên bờ và cứu hộ nhìn thấy. Đừng cố bơi thẳng ngược dòng vì rất nhanh kiệt sức.
Cho trẻ nhỏ tắm biển cần lưu ý gì?
Người lớn đứng trong nước sát bên con, trong khoảng với tay được, phân công rõ ai trông lúc nào. Mặc áo phao cho trẻ khi ra chỗ có sóng, tránh nắng giữa trưa. Trẻ có biểu hiện bất thường sau khi tắm thì đưa đi khám.
Làm sao tránh bị chặt chém khi ăn hải sản?
Hỏi giá từng loại theo cân trước khi chọn, đứng xem cân, đề nghị ghi trọng lượng và giá lên giấy, hỏi luôn tiền chế biến. Chọn quán có niêm yết giá rõ ràng.
Đi tàu ra đảo có cần mặc áo phao suốt chuyến không?
Cần, kể cả khi chuyến ngắn và biển êm. Mặc áo phao cài khoá đầy đủ, mặc cho trẻ trước khi bước lên. Thấy tàu đã chật quá số ghế thì chờ chuyến sau.
Bị sứa đốt khi tắm biển thì làm gì?
Lên bờ, báo nhân viên cứu hộ để được hướng dẫn xử trí ban đầu. Đi khám nếu đau nhiều, vùng sưng lan rộng, khó thở hoặc người bị là trẻ nhỏ; khó thở thì gọi 115. Không tự đắp thứ gì theo lời truyền miệng.