Khi đi du lịch cùng cha mẹ già và con nhỏ, ba điều tuyệt nhiên không nên làm là: xếp lịch trình theo sức của người trẻ trong nhà, giao ông bà trông cháu suốt chuyến để bố mẹ đi chơi riêng, và đưa cả nhà vào chỗ đông người dịp lễ mà trẻ và ông bà không có thông tin liên lạc trên người. Chuyến ba thế hệ chỉ vui khi nó vừa sức người chậm nhất.
Chuyến đi này hay hỏng vì người lên kế hoạch thường là thế hệ giữa, khoẻ nhất và bận nhất, xếp lịch theo thói quen của mình. Ông bà thì ngại nói mệt, sợ làm con cháu mất vui; trẻ nhỏ thì không biết nói mình mệt mà chỉ biết quấy. Bài chia làm ba quãng: lúc lên kế hoạch, trên đường và ở nơi đến, khi có người mệt hay ốm; tiếp theo là bảng tự soát, cách gỡ khi lỡ quá sức và vài điều tưởng phải kiêng mà không cần.
Chuyến ba thế hệ khó ở chỗ nào
Trong cùng một chuyến, ông bà cần nhịp chậm, chỗ ngồi nghỉ, nhà vệ sinh gần, bữa ăn đúng giờ, thuốc đúng cữ. Trẻ nhỏ cần giấc ngủ trưa, chỗ chạy nhảy an toàn, đồ ăn quen. Bố mẹ thì muốn đi được nhiều, chụp được ảnh, tranh thủ nghỉ ngơi. Ba nhu cầu ấy kéo về ba phía, và người lên lịch thường chỉ nghe thấy nhu cầu của chính mình.
Điểm không quay lại trong chuyến này thường không phải một khoảnh khắc mà là một chuỗi: ngày đầu đi quá sức, đêm ông bà ngủ không được, sáng hôm sau trẻ sốt, cả nhà ở lì trong phòng mà phòng thì đã đặt kín cho bốn ngày nữa. Người hay vấp là gia đình lần đầu đưa ông bà đi xa, gia đình có con dưới năm tuổi, và nhà đi đúng dịp lễ vì đó là lúc duy nhất mọi người cùng nghỉ.
Lúc lên kế hoạch
Đừng xếp lịch trình theo sức của người trẻ nhất, khoẻ nhất trong nhà. Người lên lịch quen một ngày đi bốn năm điểm, nghĩ ông bà ngồi xe là được. Nhưng lên xuống xe, đi bộ trong khu tham quan, chờ đợi ở bến bãi mới là phần làm người già mệt nhất. Thay vào đó: mỗi ngày tối đa hai điểm chính, có giờ nghỉ trưa thật sự; hỏi ông bà muốn đi đâu nhất và xếp chỗ đó vào buổi sáng khi còn khoẻ.
Đừng quyết thay ông bà mà không hỏi, rồi coi đó là món quà. Con cháu muốn làm bất ngờ, đặt sẵn mọi thứ rồi báo. Có ông bà không thích đi máy bay, ngại ở khách sạn cao tầng, muốn về thăm quê hơn đi biển, nhưng không nỡ nói. Thay vào đó: hỏi ý trước, đưa vài lựa chọn để ông bà chọn; giữ phẩm giá người lớn bằng cách để họ cùng quyết.
Đừng đặt phòng mà không hỏi thang máy, bậc thềm, phòng tắm. Ảnh phòng đẹp, nhưng phòng ở tầng ba không thang máy, phòng tắm bậc cao trơn trượt là chuyện thường gặp. Thay vào đó: hỏi rõ phòng tầng mấy, có thang máy không, phòng tắm có bậc không, có tay vịn không; đặt phòng gần nhau hoặc phòng thông nhau để ban đêm dễ qua lại.
Đừng quên thuốc thường dùng, giấy tờ khám bệnh của ông bà và đồ quen của trẻ. Lúc xếp đồ vội, thứ hay bị quên nhất lại là thứ không mua được ở nơi đến. Thay vào đó: lập riêng một túi nhỏ cho thuốc ông bà kèm đơn của bác sĩ, sổ khám, thẻ bảo hiểm y tế; một túi cho trẻ gồm đồ ăn quen, gấu bông, thuốc mà bác sĩ đã dặn dùng cho con khi cần. Ông bà có bệnh mạn tính thì hỏi bác sĩ điều trị trước chuyến đi xa.
Trên đường và ở nơi đến
Đừng giao ông bà trông cháu suốt chuyến để bố mẹ đi chơi riêng. Ông bà thường tự nguyện, và bố mẹ cũng muốn có lúc nghỉ. Nhưng trông trẻ nhỏ ở nơi lạ mệt gấp nhiều lần ở nhà, và ông bà cũng đang đi du lịch. Thay vào đó: chia ca rõ ràng, bố mẹ trông con phần lớn thời gian; nếu muốn đi riêng, chỉ nhờ ông bà một buổi ngắn và hỏi trước họ có muốn không.
Đừng đưa cả nhà vào chỗ đông dịp lễ mà trẻ và ông bà không có thông tin liên lạc trên người. Bến xe, khu phố đi bộ, khu lễ hội dịp lễ là nơi người lạc nhau dễ nhất, và trẻ nhỏ, người già là người khó tự tìm về nhất. Thay vào đó: viết tên và số điện thoại của bố mẹ vào một tấm thẻ cài trong túi áo trẻ và ông bà; chụp ảnh cả nhà mỗi sáng để biết mọi người mặc gì; thống nhất điểm gặp nếu lạc nhau, dặn trẻ đứng yên và nhờ người bán hàng, nhân viên bảo vệ.
Đừng chen vào giờ cao điểm chỉ vì đã lên lịch. Giờ pháo hoa, giờ mở cửa khu tham quan dịp lễ thường đông nghẹt. Thay vào đó: đi sớm hơn hoặc muộn hơn giờ đông; nếu không tránh được, một người lớn đi sát một người già, một người lớn bế trẻ, đứng ở rìa đám đông gần lối ra.
Đừng ép ông bà, trẻ ăn đồ lạ hay ăn muộn cho theo kịp lịch. Món đặc sản nào cũng muốn cho cả nhà thử. Nhưng bụng người già và trẻ nhỏ dễ phản ứng với đồ lạ, ăn trễ bữa lại dễ mệt. Thay vào đó: mỗi bữa có ít nhất một món quen; giữ giờ ăn gần với giờ ở nhà; món lạ thì cho thử ít.
Khi có người mệt hay ốm
Đừng cố đi tiếp lịch trình khi ông bà mệt hay trẻ sốt. Tiếc tiền vé, tiền phòng đã trả, cả nhà cố đi thêm một điểm. Thay vào đó: cho người mệt nghỉ, một người lớn ở lại cùng; theo dõi sát và đưa đi khám nếu trẻ sốt cao, li bì, bỏ bú, co giật, hoặc ông bà đau ngực, khó thở, nói khó, yếu một bên người; khẩn cấp thì gọi 115 ngay.
Đừng dùng thuốc theo lời mách của người lạ cho ông bà hay trẻ. Ở nơi lạ, ai cũng sẵn lòng chỉ thuốc. Thay vào đó: chỉ dùng thuốc bác sĩ đã kê hoặc đã dặn từ trước; không chắc thì tới cơ sở y tế gần nhất.
Đừng để ông bà tự đi lại một mình ban đêm trong phòng lạ. Phòng lạ, công tắc đèn ở chỗ khác, phòng tắm có bậc, sàn trơn, là chỗ người già dễ trượt ngã nhất, nhất là khi thức dậy giữa đêm. Thay vào đó: để một đèn ngủ nhỏ sáng suốt đêm, dẹp vali khỏi lối đi, đặt dép chống trơn cạnh giường; ngủ phòng sát bên hoặc chung phòng nếu ông bà đồng ý.
Bảng tự soát: trước chuyến ba thế hệ, hãy chắc mình KHÔNG…
Cả nhà cùng đọc bảng này vào buổi tối trước khi đi, kể cả ông bà.
| Đừng | Hậu quả hay gặp | Thay vào đó |
|---|---|---|
| Xếp lịch theo sức người trẻ | Ông bà kiệt sức ngày đầu | Hai điểm một ngày, nghỉ trưa |
| Quyết thay ông bà | Ông bà đi mà không vui | Hỏi ý, đưa lựa chọn |
| Đặt phòng không hỏi thang máy | Leo cầu thang, trơn ngã | Hỏi tầng, bậc, tay vịn |
| Quên thuốc, giấy khám | Gián đoạn điều trị | Túi thuốc riêng kèm đơn |
| Để ông bà trông cháu suốt | Ông bà mệt, mất vui | Bố mẹ trông là chính |
| Vào chỗ đông không có thẻ liên lạc | Lạc người, khó tìm | Thẻ tên và số trong túi áo |
| Chen giờ cao điểm | Chen lấn, lạc nhau | Đi sớm hoặc muộn hơn giờ đông |
| Ép ăn đồ lạ, ăn muộn | Đau bụng, mệt | Mỗi bữa một món quen |
| Cố đi khi có người mệt | Bệnh nặng thêm | Nghỉ, theo dõi, đi khám khi cần |
| Dùng thuốc theo lời mách | Dùng sai thuốc | Chỉ thuốc bác sĩ đã dặn |
Lỡ đi quá sức rồi thì gỡ thế nào
Chuyến đi còn dài thì vẫn còn cách cứu, miễn là đừng cố giữ nguyên lịch.
- Cắt bớt lịch những ngày còn lại, giữ lại một điểm mà ông bà và trẻ thích nhất.
- Hỏi chỗ ở về việc đổi sang phòng tầng thấp, phòng gần thang máy, hoặc trả bớt đêm nếu điều kiện cho phép.
- Đổi phương tiện sang loại nghỉ được: xe có chỗ ngả ghế, chuyến tàu ban ngày thay vì chuyến đêm.
- Có người mệt kéo dài, sốt, đau bất thường: đưa đi khám ở cơ sở y tế gần nhất, đừng chờ về nhà; khẩn cấp thì gọi 115.
- Lạc người: báo ngay nhân viên bảo vệ, ban quản lý nơi đó, công an gần nhất; một người đứng ở điểm gặp đã thống nhất, những người còn lại đi tìm theo khu vực.
- Sau chuyến đi, cả nhà ngồi lại hỏi ông bà và trẻ thích gì, mệt ở đâu, ghi lại để chuyến sau xếp lịch nhẹ hơn; đừng trách ai đã làm hỏng chuyến đi.
Những điều tưởng phải kiêng mà thật ra không cần
Ông bà lớn tuổi vẫn đi xa được, nhiều người còn rất mong được đi. Tuổi tác không phải lý do để ở nhà; điều quan trọng là lịch vừa sức, chỗ ở thuận tiện và đã hỏi bác sĩ nếu có bệnh mạn tính. Trẻ nhỏ cũng đi được những chuyến dài, miễn là giữ giấc ngủ và bữa ăn gần như ở nhà, và không kỳ vọng con nhớ hay thích những điểm người lớn thích.
Một chuyến đi mà nửa thời gian ngồi ở quán cà phê, ở sân khách sạn, ở công viên gần chỗ ở cũng không phải là phí. Với ông bà, được ngồi ngắm cháu chơi ở một nơi mới nhiều khi là phần đáng nhớ nhất. Với trẻ, một bãi cỏ rộng có khi vui hơn mọi khu tham quan. Thước đo của chuyến ba thế hệ không phải số điểm đã đi, mà là ai cũng muốn đi thêm chuyến nữa.
Câu hỏi thường gặp
Đi du lịch với cha mẹ già nên chọn lịch trình thế nào?
Mỗi ngày tối đa hai điểm chính, có giờ nghỉ trưa thật sự, ít đổi chỗ ngủ. Hỏi ông bà muốn đi đâu nhất và xếp chỗ đó vào buổi sáng. Ông bà có bệnh mạn tính thì hỏi bác sĩ điều trị trước chuyến đi.
Đặt phòng cho người già cần hỏi những gì?
Hỏi phòng ở tầng mấy, có thang máy không, phòng tắm có bậc không, có tay vịn không, đường từ cửa tới phòng có nhiều bậc thềm không. Nên đặt phòng gần nhau hoặc phòng thông nhau để ban đêm dễ qua lại.
Làm sao tránh trẻ bị lạc khi đi du lịch dịp lễ?
Cài trong túi áo trẻ một tấm thẻ ghi tên và số điện thoại của bố mẹ, chụp ảnh con mỗi sáng để biết con mặc gì, thống nhất điểm gặp và dặn con đứng yên, nhờ người bán hàng hay bảo vệ nếu lạc. Tránh giờ cao điểm ở chỗ đông.
Có nên để ông bà trông cháu khi đi du lịch không?
Có thể nhờ một buổi ngắn nếu ông bà muốn, nhưng không nên giao suốt chuyến. Ông bà cũng đang đi nghỉ, và trông trẻ ở nơi lạ mệt hơn nhiều so với ở nhà. Bố mẹ nên là người trông con chính.
Khi nào cần đưa trẻ hoặc ông bà đi khám trong chuyến đi?
Trẻ sốt cao, li bì, bỏ bú, co giật; ông bà đau ngực, khó thở, nói khó, yếu một bên người thì cần đi khám ngay, khẩn cấp gọi 115. Các triệu chứng nhẹ mà kéo dài hoặc nặng dần cũng nên tới cơ sở y tế gần nhất, đừng chờ về nhà.
Đi du lịch dịp lễ cùng ông bà và trẻ nhỏ có nên không?
Được, nếu bạn đặt chỗ ở trước, tránh giờ cao điểm ở các điểm đông, giữ lịch nhẹ hơn ngày thường và có thẻ liên lạc trên người trẻ và ông bà. Nếu cả nhà có thể nghỉ vào ngày thường thì chuyến đi thường dễ chịu hơn nhiều.