Khi đóng cửa quán, ba điều tuyệt nhiên đừng làm là: đừng quyết đóng ngay trong một cơn nản, đừng giấu nhân viên tới ngày cuối, và đừng bỏ mặt bằng mà không báo chủ nhà đúng thời hạn trong hợp đồng. Đóng quán vội vàng thường làm mất thêm tiền cọc, mất lòng người làm và để lại những khoản nợ đi theo mình lâu sau khi quán đã đóng.
Đóng quán là việc không ai muốn nghĩ tới, nên thường được làm trong vội vã: một tháng lỗ nặng, một buổi tối mệt mỏi, và quyết định đưa ra trong đêm. Bài đi theo ba chặng: lúc quyết định, lúc thu xếp, và sau khi đã đóng. Bài không bàn chuyện có nên đóng hay không, chỉ nói những việc đừng làm khi đã đi tới bước này.
Đóng quán hỏng ở đâu
Đóng một quán nhỏ đụng tới nhiều người hơn người ta tưởng: chủ nhà, nhân viên, các mối hàng, khách đã trả trước, khách quen, hàng xóm, và cả những thủ tục với cơ quan quản lý nếu quán có đăng ký kinh doanh. Mỗi bên có một mốc thời gian riêng, và bỏ sót một bên là phát sinh chuyện.
Điểm không quay lại được là lúc bàn giao chìa khoá cho chủ nhà và lúc bán đồ đạc. Trước đó còn thương lượng được, còn tính sang lại cho người khác được. Sau đó, mọi khoản tiền còn treo đều khó đòi hơn nhiều.
Người hay vấp nhất là chủ quán đã kiệt sức, chỉ muốn xong cho nhanh, và chủ quán ngại đối mặt nên chọn cách lặng lẽ đóng cửa.
Đóng quán cũng là lúc dễ quên nhất những lời hứa nhỏ: hứa trả lại cái tủ mượn của hàng xóm, hứa giữ chỗ tiệc cho một khách quen, hứa giới thiệu nhân viên sang chỗ khác. Những lời hứa đó cũng nên nằm trong danh sách việc phải làm.
Lúc quyết định: đừng đóng trong một đêm
Đừng quyết đóng quán trong một cơn nản. Một tháng lỗ, một ngày mưa vắng tanh, một lần cãi nhau với nhân viên, người chủ nói "thôi dẹp". Quyết định trong lúc đó thường bỏ qua những lựa chọn khác như thu hẹp, đổi giờ bán, sang lại quán. Thay vào đó, đặt một mốc vài tuần để nhìn lại bằng con số: tiền còn lại sau chi phí, khách quen, mùa sắp tới. Nếu tới mốc vẫn quyết đóng, quyết định đó chắc hơn và có thời gian thu xếp.
Đừng giấu nhân viên tới ngày cuối. Chủ quán sợ nhân viên nghỉ sớm làm quán không chạy được trong những ngày còn lại, nên im lặng. Ngày cuối mới báo, người làm mất việc đột ngột, có người vừa từ chối một chỗ khác. Thay vào đó, báo sớm, rõ ngày đóng, trả đủ lương và các khoản đã hứa; ai tìm được việc mới sớm thì vui vẻ cho đi. Thời hạn báo trước và nghĩa vụ với người lao động nên tra quy định hiện hành.
Lúc thu xếp: đừng để tiền cọc và nợ lơ lửng
Đừng bỏ mặt bằng mà không báo chủ nhà đúng thời hạn trong hợp đồng. Nhiều người chỉ báo chủ nhà khi đã dọn xong, nghĩ rằng tiền cọc đủ bù tháng cuối. Nếu hợp đồng ghi phải báo trước một khoảng thời gian, việc báo muộn có thể làm mất cọc và phát sinh thêm. Thay vào đó, đọc lại hợp đồng, báo chủ nhà bằng văn bản hoặc tin nhắn đúng thời hạn, và thử hỏi chủ nhà có muốn tìm người thuê tiếp sớm để cả hai cùng đỡ thiệt.
Đừng trả mặt bằng mà không lập biên bản bàn giao. Ngày dọn đi, ai cũng mệt, đưa chìa khoá là xong. Vài tuần sau chủ nhà báo hư hỏng và trừ cọc, người thuê không có gì để đối chiếu. Thay vào đó, đi một vòng cùng chủ nhà, chụp ảnh, ghi chỉ số điện nước, và cùng ký biên bản ghi tình trạng, ngày trả, số tiền cọc sẽ hoàn và hạn hoàn.
Đừng sang lại quán cho người khác mà giấu những điều mình biết. Muốn gỡ vốn, chủ quán chào sang và kể quán đông hơn thật, không nhắc chuyện chủ nhà sắp tăng giá hay khu sắp làm đường. Người nhận phát hiện ra sau sẽ đòi lại, và chuyện có thể thành tranh chấp. Thay vào đó, nói thật lý do mình đóng, đưa sổ sách thật, định giá phần đồ đạc cho đúng. Một vụ sang nhượng trung thực có thể thu ít hơn, nhưng không kéo theo rắc rối.
Đừng tiếp tục bán thẻ trả trước hay nhận cọc tiệc khi đã biết sắp đóng. Những ngày cuối, tiền mặt quý, nên có người vẫn nhận đặt cọc tiệc tháng sau hay bán thẻ tích lần. Khách tới thấy quán đóng, coi là bị lừa, và chuyện có thể đi xa hơn một lời phàn nàn. Thay vào đó, dừng mọi khoản thu trước ngay khi đã quyết đóng, liệt kê khách đang có thẻ hay cọc và hoàn lại hoặc cho dùng hết trước ngày đóng.
Đừng để nợ mối hàng và nợ lương treo lơ lửng. Bận thu xếp, chủ quán để các khoản nợ "tính sau". Mối hàng và người làm cũ tìm tới nhà, và chuyện quán đóng lại thành chuyện cá nhân kéo dài. Thay vào đó, liệt kê mọi khoản nợ, ưu tiên trả lương trước, rồi tới mối hàng; khoản chưa trả được thì gặp từng người hẹn lịch cụ thể.
Đừng quên những thủ tục và hợp đồng chạy ngầm. Điện, nước, mạng, các dịch vụ thuê bao, và nếu quán có đăng ký kinh doanh thì còn thủ tục tạm ngừng hoặc chấm dứt cùng các nghĩa vụ đi kèm. Bỏ quên thì hoá đơn và nghĩa vụ vẫn tiếp tục chạy sau khi quán đã đóng. Thay vào đó, lập danh sách mọi thứ đứng tên quán hay tên mình, huỷ hoặc chuyển từng thứ; thủ tục với cơ quan quản lý nên tra quy định hiện hành hoặc hỏi ở phường.
Sau khi đã đóng: đừng biến mất
Đừng lặng lẽ biến mất khỏi khách quen. Ngại nên chủ quán không nói gì, một sáng cửa đóng. Khách quen thấy hụt hẫng, và những khách đó là người có thể theo chủ quán sang một việc mới sau này. Thay vào đó, dán thông báo vài ngày trước, cảm ơn khách, nói ngày cuối, và nếu muốn thì để lại một cách liên lạc cho khách quen.
Đừng vội mở ngay một quán khác để gỡ lại. Tiếc tiền và tiếc công, người ta muốn làm lại ngay ở chỗ khác, nhiều khi bằng tiền vay. Quán mới mang theo đúng những điều chưa học được từ quán cũ. Thay vào đó, nghỉ một thời gian, ngồi viết ra vì sao quán cũ không đứng được, rồi mới tính chuyện làm lại. Bài này không khuyên vay để mở lại.
Đừng trút giận lên mạng về chủ nhà, nhân viên cũ hay khách. Đóng quán thường kèm nhiều bực bội, và một bài đăng dài kể tội người khác có vẻ giúp nhẹ lòng. Nhưng những người được nhắc tới đều có thể đáp lại, và chuyện kéo dài thêm nhiều tháng. Thay vào đó, nếu muốn nói lời cuối với khách, viết một lời cảm ơn ngắn; chuyện chưa xong với ai thì giải quyết riêng với người đó.
Bảng tự soát: trước khi đóng cửa quán, hãy chắc mình KHÔNG
Đọc bảng này ngay khi bắt đầu nghĩ tới chuyện đóng, để còn đủ thời gian thu xếp từng việc.
| Đừng | Hậu quả hay gặp | Thay vào đó |
|---|---|---|
| Quyết trong cơn nản | Bỏ qua lựa chọn khác | Đặt mốc vài tuần, nhìn bằng con số |
| Giấu nhân viên | Người làm mất việc đột ngột | Báo sớm, trả đủ |
| Báo chủ nhà muộn | Mất cọc, phát sinh thêm | Báo đúng hạn hợp đồng |
| Trả mặt bằng không biên bản | Bị trừ cọc vì hư hỏng | Chụp ảnh, cùng ký biên bản |
| Sang lại mà giấu chuyện | Bị đòi lại, tranh chấp | Nói thật, đưa sổ sách thật |
| Bán thẻ, nhận cọc khi sắp đóng | Khách thấy bị lừa | Dừng thu trước, hoàn hoặc cho dùng hết |
| Nợ treo lơ lửng | Chuyện kéo về nhà | Trả lương trước, hẹn lịch với mối hàng |
| Quên thủ tục chạy ngầm | Hoá đơn, nghĩa vụ vẫn chạy | Danh sách, huỷ hoặc chuyển từng thứ |
| Biến mất khỏi khách | Mất người ủng hộ sau này | Thông báo, cảm ơn khách |
Lỡ đóng vội rồi thì gỡ thế nào
Nếu quán đã đóng trong vội vàng và giờ các khoản bắt đầu tìm tới, làm lần lượt:
- Ngồi xuống liệt kê mọi bên còn liên quan: chủ nhà, nhân viên cũ, mối hàng, khách có thẻ hay cọc, các hợp đồng dịch vụ, thủ tục kinh doanh.
- Liên lạc với chủ nhà trước để xin biên bản trả mặt bằng và hỏi rõ tiền cọc, dù đã trả chìa khoá.
- Liên lạc với nhân viên cũ và khách đã trả trước, hoàn hoặc hẹn lịch hoàn cụ thể.
- Gặp từng mối hàng, nhận khoản nợ và hẹn lịch trả dần mà mình làm được.
- Với thủ tục kinh doanh và các tranh chấp có giá trị lớn, hỏi ở phường, tra quy định hiện hành hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.
Gỡ muộn vẫn hơn không gỡ. Một khoản nợ được thừa nhận và trả dần ít khi trở thành chuyện lớn.
Những điều tưởng cấm mà thật ra không sao
Đóng quán không phải là chuyện phải giấu. Nhiều người từng mở quán và đóng quán, rồi làm lại tốt hơn ở lần sau. Nói thật với người quen rằng quán đã dừng thường nhẹ nhõm hơn là cố giải thích vòng vo.
Tạm đóng một thời gian thay vì đóng hẳn cũng là một lựa chọn, nếu chủ nhà đồng ý và chi phí giữ chỗ không quá nặng. Có quán đóng mấy tháng mùa vắng rồi mở lại, khách quen vẫn quay về. Điều cần là nói rõ với khách ngày dự kiến mở lại và giữ đúng.
Bán đồ đạc với giá thấp hơn mình mong cũng không phải là thua thiệt quá mức. Đồ quán đã qua sử dụng thường được trả thấp hơn hẳn giá mua, và giữ lại trong kho chờ giá tốt thì tốn chỗ, tốn công. Cái cần tránh chỉ là bán vội cho người trả giá đầu tiên mà không hỏi thêm vài nơi.
Câu hỏi thường gặp
Đóng cửa quán cần báo chủ nhà trước bao lâu?
Tuỳ hợp đồng thuê đã ký. Đọc lại điều khoản về thời hạn báo trước và tiền cọc, báo bằng văn bản hoặc tin nhắn đúng thời hạn. Hợp đồng không rõ thì nên tra quy định hiện hành hoặc hỏi người có chuyên môn.
Đóng quán thì có phải trả lương báo trước cho nhân viên không?
Nghĩa vụ cụ thể tuỳ hình thức thuê người và quy định hiện hành. Dù vậy, báo sớm và trả đủ những gì đã hứa là cách giữ được tình nghĩa và tránh tranh chấp.
Có nên sang lại quán thay vì đóng hẳn?
Có thể, nếu tìm được người nhận và chủ nhà đồng ý. Điều quan trọng là nói thật lý do mình dừng và đưa sổ sách thật, để vụ sang nhượng không kéo theo rắc rối về sau.
Khách đã mua thẻ trả trước thì xử lý thế nào khi đóng quán?
Dừng bán thẻ ngay khi đã quyết đóng, liệt kê khách đang giữ thẻ, rồi hoàn tiền phần chưa dùng hoặc mời dùng hết trước ngày đóng. Không nên để khách tới mới biết quán đã đóng.
Quán có đăng ký kinh doanh thì đóng cửa cần làm gì?
Có thủ tục tạm ngừng hoặc chấm dứt và các nghĩa vụ đi kèm. Nên tra quy định hiện hành hoặc hỏi ở phường để làm đúng, tránh để nghĩa vụ tiếp tục phát sinh sau khi quán đã đóng.
Đóng quán rồi có nên mở lại ngay ở chỗ khác?
Không nên vội. Nghỉ một thời gian, viết ra vì sao quán cũ không đứng được, rồi mới tính. Quán mới mở vội thường mang theo đúng những vấn đề của quán cũ.