TuyetNhien.comTuyệt Nhiên
Mở quán nhỏ và buôn bán nhỏ

Những sai lầm khi thuê mặt bằng kinh doanh lần đầu: mười điều đừng làm trước khi ký

Xem mặt bằng một lần rồi cọc ngay, ký với người không có quyền cho thuê, hợp đồng ngắn mà sửa sang lớn: những điều đừng làm khi thuê mặt bằng mở quán.

A young woman seen from behind standing in an empty open-front shop space, looking out at a quiet residential street, soft morning daylight, wide shot from inside

Ba điều tuyệt nhiên đừng làm khi thuê mặt bằng mở quán lần đầu: đừng đặt cọc ngay trong buổi xem đầu tiên, đừng ký với người chưa chứng minh được quyền cho thuê, và đừng bỏ nhiều tiền sửa sang khi hợp đồng chỉ dài một hai năm mà không ghi rõ chuyện tăng giá, gia hạn. Ba lỗi này đều xảy ra trước khi quán bán được ly nước đầu tiên, và đều rất khó gỡ.

Người thuê mặt bằng lần đầu thường hỏng vì vội và vì hào hứng: thấy chỗ đẹp, sợ người khác lấy mất, nghe chủ nhà nói "tuần này có ba người hỏi rồi" là rút ví. Bài này đi theo đúng thứ tự một lần thuê: lúc đi xem, lúc nói chuyện tiền và giấy, lúc nhận mặt bằng. Mỗi điều cấm có ba vế: vì sao người ta hay làm, hậu quả thường gặp và việc nên làm thay. Bài không bàn chuyện chọn ngành hàng hay lập phương án kinh doanh, chỉ nói những cái bẫy quanh chuyện thuê.

Thuê mặt bằng hỏng ở đâu và lúc nào thì không quay lại được

Một lần thuê mặt bằng nhỏ thường diễn ra nhanh hơn người ta tưởng. Sáng đi ngang thấy tấm bảng cho thuê, chiều gọi hẹn xem, tối đã ngồi nói chuyện giá. Người cho thuê có thể là chủ nhà, người đang thuê muốn nhượng lại, hoặc một người trung gian. Ai cũng có lý do muốn chốt nhanh, và người thuê lần đầu thì chưa có thói quen hỏi lại.

Có ba điểm không quay lại được. Điểm thứ nhất là khi tiền cọc rời khỏi tay: từ đó mọi cuộc thương lượng đều nghiêng về phía người cầm cọc. Điểm thứ hai là khi ký hợp đồng: những gì không ghi vào giấy thì gần như coi như không có. Điểm thứ ba là khi thợ bắt đầu đục tường, lát sàn, làm bảng hiệu: tiền sửa sang nằm lại trong mặt bằng của người khác, không mang đi được. Phần lớn các điều cấm dưới đây nằm trước ba điểm đó, vì sau đó thì chỉ còn chuyện gỡ.

Người hay gặp cảnh này nhất là người lần đầu ra riêng sau nhiều năm làm thuê, cặp vợ chồng trẻ muốn mở quán nhỏ, và người đã có quán ở chỗ cũ muốn chuyển sang chỗ đông hơn. Người chuyển chỗ tưởng mình có kinh nghiệm, nhưng kinh nghiệm bán hàng khác hẳn kinh nghiệm thuê mặt bằng.

Lúc đi xem: đừng để một buổi chiều đẹp trời quyết thay mình

Đừng chỉ đi xem mặt bằng vào đúng một khung giờ. Người ta hay đi xem lúc tiện cho mình, thường là chiều tối hoặc ngày nghỉ, rồi lấy cảnh lúc đó làm cảnh của cả tuần. Con đường đông lúc tan tầm có thể vắng tanh buổi sáng, khu gần trường đông giờ tan học nhưng chết hẳn ba tháng hè. Hậu quả hay gặp: một quán bán đồ ăn sáng thuê đúng con phố chỉ sầm uất về đêm, bán ba tháng mới hiểu vì sao. Thay vào đó, đi xem ít nhất ba khung giờ, cả ngày thường lẫn cuối tuần, ngồi ở một quán nước gần đó nửa tiếng và đếm đúng loại khách mình cần, không đếm xe chạy qua.

Đừng tin câu "chỗ này người trước bán đắt lắm" mà không hỏi vì sao họ rời đi. Câu này nghe như lời khen, nên ít ai hỏi lại. Nhưng nếu chỗ đó bán đắt thì người trước rời đi vì lẽ gì? Có thể vì chuyện riêng, có thể vì chủ nhà tăng giá liên tục, cũng có thể vì vỉa hè sắp bị lấy lại hay hàng xóm phản đối. Hậu quả: người sau dọn vào gặp lại đúng cái lý do khiến người trước bỏ đi. Thay vào đó, hỏi thẳng hàng xóm hai bên, người bán nước đầu hẻm, bác xe ôm hay đứng gần đó: "Quán trước ở đây bao lâu, sao lại nghỉ ạ?". Ba người trả lời giống nhau thì đó là câu trả lời thật.

Đừng bỏ qua chỗ để xe, vỉa hè và lối ra vào của khách. Người mới chỉ nhìn bên trong: rộng không, sáng không, có gác không. Trong khi với quán nhỏ, khách quyết định ghé hay không trong vài giây, phần lớn dựa vào chuyện có chỗ dừng xe hay không. Hậu quả: quán đẹp nhưng khách phải dắt xe đi xa, hoặc vỉa hè thuộc diện bị nhắc nhở thường xuyên, bày bàn ra là bị mời dẹp. Thay vào đó, hỏi chủ nhà phần vỉa hè được dùng tới đâu, hỏi thêm ở phường về quy định sử dụng vỉa hè tại con đường đó, và tự đứng thử dừng xe trước cửa vào giờ cao điểm.

Đừng xem mặt bằng mà không mở vòi nước, bật điện và hỏi chỗ thoát khói, thoát nước thải. Xem nhà trống thì khó hình dung lúc có bếp, có tủ lạnh, có máy lạnh chạy cùng lúc. Hậu quả hay gặp: đồng hồ điện không gánh nổi, cống nghẹt mỡ sau vài tuần, khói bếp bay sang nhà bên và hàng xóm khiếu nại. Thay vào đó, đi xem cùng một người thợ điện nước quen, hỏi chủ nhà công suất điện tối đa, đường cống đi đâu, và nếu định nấu nướng thì hỏi luôn: "Hàng xóm hai bên có ai từng phàn nàn chuyện mùi không ạ?".

Lúc nói chuyện tiền và giấy: đừng chốt bằng câu hứa

Đừng đặt cọc giữ chỗ ngay trong buổi xem đầu tiên. Áp lực thường đến từ một câu rất quen: "Có người hỏi rồi, em không cọc thì chị cho người khác". Người thuê sợ mất chỗ đẹp nên đưa tiền liền, nhiều khi không có giấy biên nhận. Hậu quả: về nhà tính lại mới thấy không hợp, muốn rút thì mất cọc, hoặc tới lúc ký mới phát hiện điều khoản khác hẳn lời nói. Thay vào đó, xin một hai ngày để xem thêm và hỏi người quen. Nếu buộc phải giữ chỗ, chỉ cọc khoản nhỏ, có giấy ghi rõ số tiền, thời hạn giữ, và trường hợp nào thì được trả lại.

Đừng ký với người không chứng minh được quyền cho thuê. Người đứng ra dẫn xem không phải lúc nào cũng là người có quyền ký. Có khi đó là người đang thuê muốn cho thuê lại, có khi là một người trong nhiều đồng sở hữu, có khi chỉ là người được nhờ trông nhà. Hậu quả: đang buôn bán thì chủ thật xuất hiện, hoặc một người đồng sở hữu khác không đồng ý, người thuê kẹt giữa. Thay vào đó, xin xem giấy tờ chứng minh quyền sở hữu hoặc sử dụng, người ký phải là người đứng tên hoặc có giấy uỷ quyền hợp lệ; nếu là cho thuê lại thì phải có sự đồng ý của chủ nhà bằng văn bản. Nguyên tắc cụ thể nên tra văn bản hiện hành.

Đừng ký hợp đồng một hai năm rồi bỏ tiền sửa sang như thể ở mười năm. Người mới muốn quán đẹp ngay từ đầu nên làm sàn, làm trần, đóng tủ, mà quên rằng năm đầu thường chỉ vừa đủ gồng chi phí. Hậu quả hay gặp: quán vừa có khách quen thì hết hạn, chủ nhà đưa ra giá mới cao hơn hẳn, không đồng ý thì phải dọn, bỏ lại toàn bộ phần sửa sang. Thay vào đó, thời hạn thuê nên khớp với thời gian mình cần để thu lại tiền sửa sang, ghi rõ mức tăng giá tối đa mỗi lần, quyền được ưu tiên gia hạn, và cần báo trước bao lâu nếu một bên muốn chấm dứt.

Đừng để trống chuyện ai sửa gì và lúc trả mặt bằng phải để lại thế nào. Hai bên đang vui vẻ nên ngại nói chuyện chia tay. Nhưng khi trả mặt bằng, câu hỏi "có phải đập bỏ phần đã làm, trả lại như cũ không" thường biến thành tranh cãi và tiền cọc bị giữ lại. Thay vào đó, ghi vào hợp đồng: hư hỏng do kết cấu cũ thì ai chịu, phần cải tạo của người thuê được để lại hay phải tháo dỡ, và tiền cọc được trả trong bao lâu sau khi bàn giao.

Đừng trả trước nhiều kỳ chỉ để được bớt chút ít. Chủ nhà hay đề nghị bớt một ít nếu trả trước sáu tháng hay một năm, và người thuê thấy lợi. Rủi ro là trong thời gian đó nhà có thể được bán, bị tranh chấp, hoặc chủ nhà gặp chuyện tiền bạc. Hậu quả: người thuê nắm một tờ giấy biên nhận nhưng rất khó đòi lại khoản đã trả. Thay vào đó, trả theo tháng hoặc theo quý, có biên nhận từng lần, và chỉ trả trước dài khi đã hiểu rõ tình trạng pháp lý của căn nhà.

Lúc nhận mặt bằng: đừng cầm chìa khoá là gọi thợ

Đừng khởi công sửa sang khi chưa có biên bản bàn giao hiện trạng. Có chìa khoá trong tay ai cũng nóng lòng. Nhưng tường nứt, trần thấm, ổ điện hỏng có sẵn từ trước, nếu không ghi lại thì lúc trả mặt bằng rất khó chứng minh không phải do mình. Thay vào đó, đi một vòng với chủ nhà, chụp ảnh và quay video từng góc, ghi chỉ số đồng hồ điện nước, hai bên cùng ký vào một tờ giấy liệt kê hiện trạng.

Đừng mặc định mặt bằng nào cũng được kinh doanh mọi thứ. Người thuê nghĩ chủ nhà đã cho thuê thì mình bán gì cũng được. Thực tế có nơi trong khu dân cư có quy định riêng, có loại hình cần đáp ứng điều kiện phòng cháy hay vệ sinh, có chủ nhà không muốn nấu nướng. Hậu quả: sửa xong mới bị nhắc nhở, phải đổi cách làm hoặc ngưng. Thay vào đó, nói rõ với chủ nhà mình định bán gì, ghi mục đích sử dụng vào hợp đồng, và hỏi ở phường hoặc tra quy định hiện hành về điều kiện cho loại hình đó trước khi gọi thợ.

Bảng tự soát trước khi đưa tiền cọc thuê mặt bằng

Trước khi đặt cọc hay ký, đọc lại từng dòng dưới đây. Dòng nào chưa làm được thì chưa nên đưa tiền.

ĐừngHậu quả hay gặpThay vào đó
Xem một khung giờKhách thật khác hẳn lúc xemĐi ba khung giờ, cả cuối tuần
Tin lời khen chỗ cũGặp lại lý do người trước bỏ điHỏi hàng xóm vì sao quán trước nghỉ
Bỏ qua chỗ để xe, vỉa hèKhách ngại ghé, bị nhắc dẹpHỏi rõ phần vỉa hè được dùng
Không thử điện nước, khóiQuá tải điện, nghẹt cống, hàng xóm phàn nànĐi xem cùng thợ điện nước
Cọc ngay buổi đầuMất cọc khi đổi ýXin một hai ngày, cọc nhỏ có giấy
Ký với người không có quyềnChủ thật xuất hiện, phải dọnXem giấy tờ, giấy uỷ quyền
Hợp đồng ngắn, sửa lớnHết hạn bị tăng giá, mất tiền sửaThời hạn khớp vốn, ghi trần tăng giá
Trả trước nhiều kỳKhó đòi khi nhà có chuyệnTrả theo tháng hoặc quý
Sửa trước khi lập biên bảnBị bắt đền hư hỏng có sẵnChụp ảnh, ký biên bản hiện trạng

Bảng này không thay cho việc đọc kỹ hợp đồng. Với hợp đồng dài hạn hoặc số tiền lớn, nên nhờ người có chuyên môn đọc giúp, chẳng hạn hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi đặt bút.

Lỡ cọc vội hay lỡ ký rồi thì gỡ thế nào

Nếu đã lỡ đưa tiền hoặc đã ký mà giờ mới thấy vướng, đừng hoảng và đừng im lặng chờ tới ngày dọn vào. Làm lần lượt như sau:

  1. Gom lại mọi thứ đang có: giấy cọc, hợp đồng, tin nhắn, ảnh chụp, biên nhận chuyển khoản. Những gì chỉ nói miệng thì ghi lại ngay ngày giờ, ai nói, nói gì, khi còn nhớ rõ.
  2. Đọc lại phần điều kiện trả cọc và chấm dứt hợp đồng. Nhiều người hoảng mà quên rằng giấy đã ghi sẵn trường hợp được rút lại.
  3. Gặp người cho thuê sớm, nói thẳng điều vướng và đề nghị cụ thể: "Bên em xin rút, chị giữ lại một phần để bù thời gian giữ chỗ được không ạ?". Thương lượng sớm dễ hơn để tới sát ngày.
  4. Nếu phát hiện người ký không có quyền cho thuê, liên hệ trực tiếp chủ nhà thật để hỏi, và tạm dừng mọi khoản tiền tiếp theo.
  5. Số tiền lớn hoặc hai bên không thoả thuận được thì hỏi luật sư trên AI Cố Vấn hoặc nhờ hoà giải ở cơ sở trước khi tính tới cách khác.

Trong lúc gỡ, đừng đăng chuyện lên mạng kèm tên tuổi người cho thuê. Bằng chứng giữ cho mình thì có ích, đăng lên để trút giận thì thường làm việc gỡ khó thêm.

Những điều tưởng cấm mà thật ra không sao

Mặc cả giá thuê không phải là thiếu lịch sự. Chủ nhà đưa ra một con số thường đã chừa phần để thương lượng, và một đề nghị nhẹ nhàng kèm lý do, chẳng hạn xin giữ giá cố định trong hai năm đầu, thường được nghe hơn là đòi giảm thẳng.

Xin xem giấy tờ nhà cũng không phải là nghi ngờ người ta. Người cho thuê đàng hoàng thường sẵn lòng đưa ra, vì chính họ cũng muốn hợp đồng chắc chắn. Câu nói nhẹ nhàng là: "Em xin xem qua giấy tờ để ghi cho đúng vào hợp đồng ạ".

Thuê mặt bằng nhỏ hơn mong muốn cũng không phải là thua. Nhiều quán sống được nhờ bắt đầu ở chỗ vừa túi tiền, rồi mới chuyển sang chỗ lớn khi đã có khách quen đi theo.

Còn một lời khuyên truyền miệng nên nghe có chọn lọc: "mặt bằng là tất cả". Mặt bằng tốt giúp khách dễ thấy, nhưng không giữ được khách quay lại. Đừng vì cố giành một góc ngã tư mà dồn hết tiền vào tiền thuê, để rồi không còn gì cho hàng hoá và mấy tháng đầu chưa có lãi.

Câu hỏi thường gặp

Nên đặt cọc thuê mặt bằng bao nhiêu là hợp lý?

Không có con số chung cho mọi nơi. Nguyên tắc là cọc giữ chỗ trước khi ký thì càng nhỏ càng tốt, có giấy ghi rõ thời hạn và điều kiện trả lại; cọc theo hợp đồng thì ghi rõ khi nào được hoàn và bị trừ trong trường hợp nào.

Thuê lại mặt bằng từ người đang thuê có được không?

Được nếu chủ nhà đồng ý việc cho thuê lại, tốt nhất là bằng văn bản. Thiếu sự đồng ý đó, người thuê sau có thể phải dọn đi khi hợp đồng gốc chấm dứt. Nguyên tắc cụ thể nên tra văn bản hiện hành.

Hợp đồng thuê mặt bằng có cần công chứng không?

Tuỳ thời hạn, loại tài sản và quy định hiện hành, có trường hợp bắt buộc, có trường hợp không. Kể cả khi không bắt buộc, công chứng hoặc ít nhất có người làm chứng giúp hai bên yên tâm hơn. Nên tra quy định hiện hành hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.

Đi xem mặt bằng nên mang theo ai?

Một người thợ điện nước quen để xem đường điện, ống nước, và một người đã từng buôn bán để nhìn lượng khách. Người đi cùng giúp bạn bình tĩnh hơn trước những câu giục chốt.

Có nên thuê mặt bằng giá rẻ hơn hẳn mặt bằng chung?

Có thể, nhưng phải hỏi cho ra lý do vì sao rẻ: sắp giải toả, hay ngập, vỉa hè không được dùng, chủ nhà sắp bán, hay đơn giản là chủ muốn cho thuê nhanh. Biết lý do rồi mới quyết.

Chủ nhà đòi tăng giá giữa chừng thì sao?

Xem lại hợp đồng có điều khoản điều chỉnh giá hay không. Nếu không có, chủ nhà không thể tự ý tăng trong thời hạn đã ký. Nói chuyện bình tĩnh dựa trên giấy tờ, và hỏi người có chuyên môn nếu hai bên không thống nhất.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138