Ba điều tuyệt nhiên đừng làm khi mở thêm quán thứ hai: đừng mở chỉ vì quán đầu đông được vài tháng, đừng rút người giỏi nhất của quán đầu sang gánh quán mới, và đừng để tiền của quán đầu gồng quán hai mà không đặt giới hạn. Rất nhiều chủ quán mất luôn cả quán đầu vì quán thứ hai, chứ không chỉ mất quán thứ hai.
Mở quán thứ hai là ước muốn tự nhiên khi quán đầu chạy tốt: khách khen, có lời, người quen hỏi "sao không mở thêm". Nhưng quán đầu chạy tốt thường là nhờ chính chủ quán có mặt mỗi ngày, và đó là thứ không nhân đôi được. Bài sắp các điều cấm theo ba giai đoạn: trước khi quyết mở, trong lúc vận hành hai quán, và khi quán hai không ổn. Bài không phải phân tích số liệu có nên mở hay không, chỉ nói những việc đừng làm.
Quán thứ hai hỏng ở đâu
Quán đầu thường được dựng bằng sức của chủ quán: tự đi chợ, tự nêm, tự đứng quầy, nhớ tên khách quen. Khi có quán thứ hai, chủ quán chia đôi thời gian, và cả hai quán đều chỉ còn một nửa người chủ. Quán đầu bắt đầu xuống vì thiếu người để mắt, quán hai chưa lên vì chưa có khách quen.
Điểm không quay lại được là lúc ký hợp đồng thuê chỗ mới và bỏ tiền sửa sang. Từ đó, quán đầu phải nuôi quán hai trong những tháng đầu, và nếu không có giới hạn, quán đầu sẽ bị rút cạn.
Người hay vấp nhất là chủ quán có một quán đầu thành công nhanh, và chủ quán bị người khác rủ mở chung chỗ mới. Cả hai đều dễ nghĩ rằng công thức đã chạy ở chỗ cũ thì sẽ chạy ở chỗ mới.
Một chi tiết hay bị bỏ qua: quán đầu thành công không chỉ nhờ món, mà nhờ cả những thứ không nhìn thấy như con hẻm quen, nhóm khách đi làm cùng giờ, mối hàng giao sớm. Chỗ mới không có sẵn những thứ đó.
Trước khi quyết mở: đừng nhầm một mùa đông khách với một quán vững
Đừng mở quán thứ hai chỉ vì quán đầu đông được vài tháng. Vài tháng đông có thể nhờ mùa, nhờ một đợt khách tò mò, nhờ một công trình gần đó đang thi công. Người chủ thấy đông là nghĩ đã vững. Hậu quả: quán hai vừa mở thì quán đầu bước vào mùa vắng, cả hai cùng khó. Thay vào đó, chờ quán đầu chạy ổn qua đủ các mùa trong năm, có khách quen quay lại đều, và có một khoản dự phòng riêng không đụng tới.
Đừng để tiền quán đầu gồng quán hai mà không đặt giới hạn. Quán hai lỗ những tháng đầu là bình thường, nên chủ quán lấy tiền quán đầu bù vào, tháng này qua tháng khác. Tới lúc nhìn lại, quán đầu đã không còn tiền dự phòng, gặp một tháng vắng là chao đảo. Thay vào đó, đặt trước một con số: quán hai được hỗ trợ tối đa bao nhiêu, trong bao lâu; chạm mức đó mà chưa tự đứng được thì xem lại, không bù thêm theo quán tính.
Đừng chọn chỗ thứ hai chỉ vì rẻ hay vì gần nhà. Khách của quán đầu là một nhóm người cụ thể: dân văn phòng, học sinh, người ở khu dân cư. Chỗ mới rẻ nhưng không có đúng nhóm khách đó thì món có ngon cũng không ai ghé. Thay vào đó, trước khi thuê, đứng quan sát chỗ mới vài khung giờ và hỏi: khách của quán đầu có đi qua đây không, vào giờ nào?
Đừng mở khi mọi cách làm vẫn nằm trong đầu chủ quán. Ở quán đầu, chủ quán nêm bằng tay, nhớ bằng đầu. Sang quán hai, người khác làm thì vị khác đi, khách quen của quán đầu ghé thử thấy lạ và mang tiếng về cho cả hai. Thay vào đó, trước khi mở, ghi lại công thức, định lượng, cách pha, cách bày, cách tiếp khách, và để một người khác làm thử ở quán đầu cho tới khi ra đúng vị.
Trong lúc chạy hai quán: đừng để quán đầu trả giá cho quán mới
Đừng rút người giỏi nhất của quán đầu sang gánh quán hai. Quán mới cần người tin được, nên chủ quán đưa người giỏi nhất sang. Quán đầu mất trụ, chất lượng xuống, khách quen thấy khác. Thay vào đó, người giỏi ở lại quán đầu và kèm thêm người mới; quán hai do người đã được kèm đủ lâu đứng, có thể đưa người giỏi sang hỗ trợ vài tuần đầu rồi trả về.
Đừng chạy qua lại hai quán, tự tay làm mọi việc ở cả hai. Chủ quán quen làm hết, nên sáng ở quán này, chiều ở quán kia, tối về cộng sổ. Vài tháng là kiệt sức, và quyết định nào cũng phải chờ chủ có mặt. Thay vào đó, giao quyền rõ cho người đứng mỗi quán trong những việc hằng ngày, chủ quán giữ những việc như món, giá, tiền, và có lịch ghé cố định.
Đừng để hai quán khác nhau về giá, lượng và món mà không có lý do. Mỗi quán tự điều chỉnh theo ý người đứng quán, lâu dần thành hai quán khác hẳn. Khách đi cả hai nơi so sánh và thấy mình bị đối xử khác. Thay vào đó, giữ một bảng món, một mức giá, một định lượng chung; muốn khác thì có lý do rõ và báo cho khách.
Đừng gộp sổ sách của hai quán. Gộp cho gọn thì không ai biết quán nào đang lời, quán nào đang lỗ. Quán hai có thể lỗ âm thầm suốt một năm mà tổng sổ vẫn trông ổn nhờ quán đầu gánh. Thay vào đó, mỗi quán một sổ, một chỗ giữ tiền, tách tiền thuê, lương, nhập hàng; khoản quán đầu hỗ trợ quán hai ghi rõ như một khoản chuyển.
Khi quán hai không ổn: đừng để sĩ diện quyết thay
Đừng gồng quán hai bằng mọi giá vì sợ người ta nói. Đã khoe với người quen, đã làm bảng hiệu, đóng quán thấy như thất bại. Người chủ gồng thêm, kéo luôn quán đầu xuống. Thay vào đó, nhìn vào giới hạn đã đặt từ đầu; chạm mức thì thu hẹp hoặc dừng quán hai để giữ quán đầu. Giữ được quán đầu là đã giữ được phần quan trọng nhất.
Đừng đóng quán hai lặng lẽ mà không báo khách và nhân viên. Ngại nên chủ quán đóng cửa một sáng không báo trước. Khách quen của quán hai tới thấy cửa đóng, nhân viên không biết mình còn việc hay không. Thay vào đó, báo nhân viên trước, sắp xếp cho người muốn ở lại sang quán đầu nếu được, dán thông báo ở quán hai mời khách ghé quán đầu.
Đừng đổ lỗi cho người đứng quán hai trước mặt mọi người. Quán hai không lên, cách dễ nhất là nói người đứng quán làm kém. Nhưng phần lớn lý do nằm ở những quyết định của chủ: chọn chỗ, thời điểm, mức hỗ trợ. Đổ lỗi làm mất luôn một người đã được kèm cặp và có thể rất hữu ích cho quán đầu. Thay vào đó, ngồi lại cùng người đó, ghi ra những gì chưa đúng từ cả hai phía, và giữ họ lại nếu họ muốn.
Bảng tự soát: trước khi ký thuê chỗ thứ hai, hãy chắc mình KHÔNG
Đọc bảng này cùng người sẽ đứng quán hai, trước khi ký bất cứ giấy tờ nào ở chỗ mới.
| Đừng | Hậu quả hay gặp | Thay vào đó |
|---|---|---|
| Mở vì đông vài tháng | Cả hai quán cùng vào mùa vắng | Chờ quán đầu ổn qua các mùa |
| Gồng không giới hạn | Quán đầu cạn dự phòng | Đặt mức và thời hạn hỗ trợ |
| Chọn chỗ vì rẻ, gần nhà | Không có đúng nhóm khách | Quan sát chỗ mới theo khách quán đầu |
| Cách làm chỉ trong đầu chủ | Vị khác, mang tiếng cả hai | Ghi công thức, cho người khác làm thử |
| Rút người giỏi nhất | Quán đầu mất trụ | Người giỏi ở lại, kèm người mới |
| Tự chạy hai quán | Kiệt sức, mọi việc chờ chủ | Giao quyền rõ, lịch ghé cố định |
| Hai quán hai kiểu | Khách so sánh, phật lòng | Một bảng món, một giá, một định lượng |
| Gộp sổ sách | Không biết quán nào lỗ | Mỗi quán một sổ, một chỗ giữ tiền |
Lỡ mở quán hai rồi mà cả hai cùng đi xuống thì gỡ thế nào
Khi thấy quán đầu bắt đầu xuống theo quán hai, ưu tiên là cứu quán đầu:
- Tách ngay sổ sách hai quán nếu đang gộp, để thấy rõ quán nào đang lỗ và lỗ bao nhiêu.
- Đưa người giỏi về lại quán đầu, chủ quán dành nhiều thời gian hơn ở quán đầu trong vài tuần.
- Ở quán hai, cắt bớt món, rút giờ mở cửa về những khung đông nhất để giảm chi phí.
- Đặt một mốc thời gian ngắn và một con số cụ thể; quá mốc mà quán hai chưa tự đứng được thì chuẩn bị dừng một cách có trật tự.
- Nếu dừng, đọc lại hợp đồng thuê chỗ hai về thời hạn báo trước và tiền cọc; điều khoản phức tạp thì hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.
Trong lúc gỡ, đừng vay thêm để giữ cả hai. Mục tiêu lúc này là còn lại một quán khoẻ, không phải hai quán cùng yếu.
Những lựa chọn tưởng là lùi mà thật ra không sao
Không mở quán thứ hai cũng là một lựa chọn tốt. Nhiều quán nhỏ sống lâu và có lời đều chỉ với một địa điểm, nhờ chủ quán ở đó mỗi ngày. Lớn lên có thể bằng cách khác: thêm khung giờ bán, nhận đơn đặt, làm tốt hơn món chính.
Mở quán hai nhỏ hơn quán đầu cũng không phải là kém. Một điểm bán nhỏ, ít món, gần nhóm khách đã có, thường dễ đứng được hơn một bản sao đầy đủ của quán đầu.
Nhờ người thân hay bạn bè đứng quán hai cũng không sai, miễn là họ được kèm đủ lâu ở quán đầu và có cùng điều kiện như người làm ngoài. Cái sai là giao quán cho người thân chỉ vì tin, chưa qua tập.
Đóng quán hai sau vài tháng cũng không phải là thất bại hoàn toàn. Chủ quán học được rất nhiều về cách giao việc và ghi lại công thức, và những điều đó giúp chính quán đầu chạy tốt hơn.
Câu hỏi thường gặp
Khi nào thì nên mở thêm quán thứ hai?
Không có mốc chung. Nên chờ quán đầu chạy ổn qua các mùa trong năm, có khách quen đều, có tiền dự phòng riêng, và có người đủ tin để đứng quán khi chủ vắng. Thiếu một trong những điều đó thì nên chờ thêm.
Có nên lấy tiền quán đầu để nuôi quán hai?
Có thể trong giai đoạn đầu, nhưng phải đặt giới hạn số tiền và thời gian từ trước. Quán hai không tự đứng được trong giới hạn đó thì xem lại, không bù thêm theo quán tính.
Làm sao để quán hai giữ được vị như quán đầu?
Ghi lại công thức, định lượng, cách làm cụ thể và cho người khác làm thử ở quán đầu tới khi ra đúng vị. Món chỉ nằm trong tay chủ quán thì rất khó nhân ra chỗ khác.
Quản lý hai quán thì sổ sách nên làm thế nào?
Mỗi quán một sổ, một chỗ giữ tiền, tách riêng thuê, lương, nhập hàng. Khoản quán này hỗ trợ quán kia ghi rõ như một khoản chuyển để biết thật quán nào đang lời.
Quán hai lỗ thì nên đóng hay cố tiếp?
Nhìn vào giới hạn đã đặt từ đầu. Nếu đã chạm mà quán hai vẫn chưa tự đứng được, nên ưu tiên giữ quán đầu. Đóng có trật tự, báo khách và nhân viên, đọc kỹ hợp đồng thuê để không mất thêm.